Profilaktyka 40 plus: jakie badania wykonywać? Dlaczego warto?

40-tka uważana jest obecnie za nową 30-tkę. 40-latkom nadal nie brakuje werwy, pogody ducha, chęci życia i entuzjazmu. Są młodzi duchem i mają świadomość, że mogą jeszcze wiele zdziałać zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym. Bardzo nas to cieszy, jednak mamy jedną prośbę – mimo dobrego samopoczucia nie zapominajcie o regularnych badaniach. Mimo świetnego samopoczucia faktem jest, że po 40. u większości ludzi metabolizm zwalnia, a to może prowadzić do rozwoju różnego rodzaju procesów zwyrodnieniowych. Dowiedz się, jakie badania po 40. warto wykonać i jak o siebie dbać, by cieszyć się wyśmienitą kondycją jak najdłużej!

Profilaktyka 40 plus – dlaczego jest ważna? Jakie badania kontrolne wykonać?

Po 40. największe zagrożenie dla zdrowia i życia stanowi przede wszystkim miażdżyca, nadciśnienie tętnicze oraz nowotwory, lecz lista potencjalnych chorób, które mogą dotknąć każdego, jest długa. Wiele z nich długo nie daje objawów. Na szczęście części z nich możemy zapobiegać, wykonując rutynowe badania profilaktyczne. Sprawdź, jakie badania krwi po 40. należy wykonać!

Bilans 40-latka: badania sprawdzające ogólny stan organizmu

Morfologia

Morfologia to badanie, które powinien co roku wykonywać każdy niezależnie od wieku. Co może wykryć to podstawowe badanie krwi? Często jest ono zalążkiem diagnostyki wielu chorób, w tym: anemii, której podłożem może być niedobór żelaza, kwasu foliowego czy witaminy B12, zakażeń, stanów zapalnych, zaburzeń układu krzepnięcia czy nowotworów. Dlatego polecamy zacząć od niej!

OB i CRP

OB i CRP pozwolą wykryć istniejący w organizmie stan zapalny. Parametry te wzrastają w przypadku chorób nowotworowych, reumatycznych, autoimmunologicznych, a nawet zakażeń. Na podstawie wyników można różnicować infekcję bakteryjną od wirusowej (parametry te mogą też wrastać w infekcjach wirusowych, ale CRP nie będzie takie wysokie jak w przypadku infekcji o charakterze bakteryjnym). Podobnie jak morfologia, OB i CRP to szerokie badania, które nie dają stuprocentowej diagnozy, jednak dzięki nim łatwo stwierdzić, czy organizm jest zdrowy, czy też dzieje się w nim coś niedobrego.

Magnez

Bilans 40-latka warto urozmaicić o badanie magnezu. To jeden z ważniejszych pierwiastków, który bierze m.in. udział w procesie skurczu mięśniowego serca, stymuluje poprawną pracę mięśni, reguluje też nastrój oraz wspomaga siłę kości. Niedobór magnezu może przyczyniać się do rozwoju nadciśnienia, miażdżycy, nowotworów lub kamicy nerkowej. Wykonaj badanie magnezu we krwi.

Badanie ogólne moczu

Analiza moczu pozwala nie tylko wykryć nieprawidłowości w pracy nerek, ale także pomaga ocenić stan zdrowia wątroby, zakażenia układu moczowego oraz wstępnie rozpoznać choroby metaboliczne, np. cukrzycę. Warto badać mocz raz do roku, dzięki czemu w porę zidentyfikujesz ewentualne nieprawidłowości.

Dowiedz się więcej o badaniu moczu.

Badania w kierunku chorób serca i chorób cywilizacyjnych

Cukier

Kiedy skończysz 40 lat, powinieneś zbadać także poziom cukru na czczo. Wykonuj to badanie przynajmniej raz do roku. Dlaczego warto o tym pamiętać? Określając stężenie glukozy, można odpowiednio wcześnie wykryć stan przedcukrzycowy oraz cukrzycę – chorobę diagnozowaną najczęściej u osób po 50., która skraca życie przeciętnie o 15 lat! Przyczynia się m.in. do chorób układu krążenia, a u mężczyzn może prowadzić do impotencji. Działaj zawczasu: na podstawie badań glukozy będziesz mógł podjąć decyzję o zmianie diety i rozpoczęciu większej aktywności fizycznej, aby nie dopuścić do rozwinięcia choroby.

Badanie glukozy wykonuj raz na 3 lata, jeśli wyniki pierwszego badania będą w normie. W przeciwnym razie testuj się częściej, zgodnie z zaleceniami swojego lekarza. Umów badanie na cukier.

Cholesterol

Poziom cholesterolu warto sprawdzać co 3 – 5 lat, jeśli nie jesteśmy w grupie ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Jeśli jest odwrotnie i zmagasz się z chorobami serca, cukrzycą lub jesteś otyły, bądź masz wysokie ciśnienie, badanie należy powtarzać częściej: co roku.

Zamiast pojedynczego pomiaru cholesterolu całkowitego, lepiej wykonać lipidogram. To badanie, które mierzy całkowity poziom cholesterolu LDL (o niskiej gęstości, czyli tzw. zły cholesterol), HDL (o wysokiej gęstości, czyli tzw. dobry cholesterol) oraz poziom trójglicerydów. Jedno ukłucie igły na pobraniu krwi da tak wiele informacji o Twoim zdrowiu!

Jakie są zalety regularnego badania cholesterolu? Przede wszystkim to szansa na uchronienie się przed chorobami przewlekłymi, chorobami serca oraz udarami mózgu.

Wykonaj lipidogram w swoim domu.

Ciśnienie krwi

Za wysokie ciśnienie krwi osłabia ściany tętnic i może powodować poważne choroby takie jak niewydolność serca, problemy z nerkami, czy zaburzenia pracy naczyń krwionośnych. Ciśnienie krwi należy badać przynajmniej raz na dwa lata. W przypadku, gdy cierpisz na choroby serca, problemy z nerkami lub cukrzycę, albo gdy przynajmniej raz Twoje ciśnienie było zbyt niskie (mniej niż 100/60 mm Hg) lub zbyt wysokie (120/80 - 139/90 mm Hg), powinieneś sprawdzać jego poziom minimum raz w roku.

Sprawdź, jak mierzyć ciśnienie w domu.

Badania układu pokarmowego

Próby wątrobowe

Wątroba jest organem niezbędnym do trawienia pokarmu i usuwania toksyn z organizmu, dlatego jej uszkodzenie może mieć negatywne konsekwencje dla organizmu. Badania przesiewowe w postaci prób wątrobowych, polegają na analizie bilirubiny oraz enzymów we krwi (ALT, AST, ALP i GGTP). Są pomocne w diagnostyce chorób dróg żółciowych, przewodu pokarmowego czy infekcję wirusową zapalenia wątroby typu C, które najczęściej wykrywane jest w okolicy 40. roku życia.

Krew utajona w kale

Oznaczenie krwi utajonej w kale to podstawowe badanie przesiewowe, pomagające wykryć m.in. raka jelita grubego, na którego w szczególności narażone są osoby otyłe, palące i prowadzące nieprawidłową dietę, bogatą w tłuszcze nasycone i czerwone mięso. Ponadto badanie pozwala określić drogę utraty żelaza, jeśli występuje niedobór. Obecność krwi utajonej w kale wymaga dalszych badań w celu znalezienia przyczyny

Dowiedz się więcej o raku jelita grubego i o niedoborach żelaza.

Badania na nerki i układ moczowy

Poza podstawowym ogólnym badaniem moczu stan Twoich nerek pozwolą ocenić badania:

• kreatyniny w krwi,
• mocznika,
• kwasu moczowego w krwi,

Dopisz je do swojej listy badań po 40. roku życia!

Badania na osteoporozę

Osteoporoza, nazywana cichym złodziejem kości, to choroba dotykająca układ kostny, która przyczynia się do łamliwości szkieletu. Z wiekiem nasze kości ulegają osłabieniu. Między 20. a 40. rokiem życia mają swoją szczytową gęstość, to znaczy utrzymują w sobie najwięcej wapnia w ciągu ludzkiego życia. Kiedy przekroczymy czterdziestkę, poziom ten zaczyna spadać. Dowiedz się więcej o osteoporozie oraz wapniu.

Co zatem badać, by wiedzieć, że mamy zdrowie swoich kości pod kontrolą? Badania na osteoporozę z krwi to:

• Wapń całkowity – to ważny składnik kości, odpowiadający za ich grubość.
• Fosfor nieorganiczny – odpowiada za przyswajane wapnia, czyli bezpośrednio wiąże się z siłą kości.
• Witamina D – również wspomaga wchłanianie wapnia. Wśród jednej z możliwych przyczyn osteoporozy wskazuje się niedobór tej witaminy.

Badania na choroby przenoszone drogą płciową

Choroby przenoszone drogą płciową często nie dają żadnych objawów. Niestety nieleczone infekcje mogą prowadzić do bezpłodności, uszkodzenia narządów czy nowotworów, dlatego warto profilaktycznie przebadać się pod ich kątem podczas badań dla 40-latków. Lekarz powinien ocenić Twoje czynniki ryzyka i wykonać badania pod kątem chlamydii, rzeżączki, HIV, czy też zapalenia wątroby typu B i C. Najważniejsze badania na choroby przenoszone drogą płciową znajdziesz w Pakiecie Badań na Choroby Intymne.

Inne badania

Poza badaniami krwi każdy niezależnie od płci powinien także przeprowadzić:

• Badanie wzroku – między 40. a 54. rokiem życia zalecana jest wizyta u okulisty co 2 – 4 lata.
• Przegląd zębów u dentysty – co pół roku. Ekspert poinformuje Cię, jeśli konieczne będą częstsze wizyty. Pamiętaj, że zdrowie zębów może wpływać na inne obszary zdrowia, np. na kondycję serca!
• Badanie znamion – możesz je przeprowadzić samodzielnie, a gdy zauważysz niepokojące pieprzyki, które mogą świadczyć o czerniaku, zgłoś się do dermatologa. Przeczytaj artykuł i dowiedz się, jak rozpoznać czerniaka.
• Kolonoskopia – raz na 10 lat warto wykonać to badanie. Dzięki niemu można w porę wykryć raka jelita grubego.

Przyjrzyj się również swojemu wnętrzu: kryzys wieku średniego to nie mit. Dr Michał Sutkowski, lekarz rodzinny, zauważa, że po 40. problemy ze zdrowiem psychicznym są częstsze. Mogą pojawiać się: depresja lub zaburzenia lękowe. Jeśli czujesz, że dotyczy to Ciebie, porozmawiaj ze specjalistą. Psychoterapia to efektywny sposób radzenia sobie z trudnymi emocjami – i żaden powód do wstydu!

Zjedź niżej i poznaj badania dla mężczyzn po 40 oraz dla kobiet w tym samym wieku!

Badania dla 40-latków

Jakie badania krwi dla mężczyzny po 40?

Badania hormonalne

Po czterdziestce mogą zacząć pojawiać się problemy w sferze intymnej powiązane z trudnościami w uzyskaniu lub podtrzymaniu podniecenia. Czasami może za tym stać nieprawidłowy poziom niektórych hormonów. Chcąc sprawdzić swoje zdrowie oraz poprawić seksualną kondycję wykonaj badania hormonalne i umów się na:

• badanie testosteronu – niski poziom tego hormonu może odpowiadać nie tylko za obniżone libido, ale także za dodatkowe kilogramy, problemy ze snem, utratę mięśni, niepłodność czy zaburzenia erekcji;
• badania tarczycowe w kierunku niedoczynności tarczycy – jeśli czujesz się bardziej zmęczony, miewasz stany depresyjne – sprawdź poziom hormonów tarczycy.

Badania przesiewowe prostaty

Podstawowymi testami sprawdzającymi zdrowie prostaty, są badania krwi na antygen swoisty prostaty (PSA), które powinieneś wykonywać co 3 lata. Jeśli PSA jest wysokie, spodziewaj się skierowania na biopsję prostaty. Dodatkowo co roku powinno wykonywać się badanie prostaty per rectum (przez odbyt).

Amerykańskie Stowarzyszenie Nowotworowe zwraca uwagę, by przed podjęciem decyzji o tym, jak często badać prostatę, skonsultować się z lekarzem, który ustali czynniki ryzyka.

Samobadanie jąder

Samobadanie stanowi ważny element profilaktyki raka jąder, a do tego można je wykonać samemu, w domowym zaciszu! Dowiedz się, jak samodzielnie badać jądra.

Badania dla 40-latki

Przede wszystkim dojrzała kobieta po 40. powinna mieć pod kontrolą swoje hormony, dzięki czemu być może łatwiej przejdzie przez okres menopauzy. W swoim pakiecie badań po 40. panie powinny dodatkowo uwzględnić:

• TSH,
• Estradiol,
• LH,
• FSH.

Badania przesiewowe w kierunku nowotworu szyjki macicy

Wcześnie wykryty nowotwór szyjki macicy jest całkowicie wyleczalny, niestety zwykle rozwija się bezobjawowo, a wystąpienie objawów świadczy o zaawansowanym stadium choroby. Dlatego tak ważna jest profilaktyczna cytologia, która pozwala zdiagnozować zmiany na ich wczesnym etapie. Jak często należy pamiętać o tych badaniach? Po 40. roku życia powinno się wykonywać cytologię co roku, jednocześnie warto także zbadać miednicę, by wykryć ukryte guzki czy stany przednowotworowe. Dowiedz się więcej o badaniu cytologicznym.

Raz na pięć lat wykonaj także badanie w kierunku zakażenia wirusem HPV.

Badania dla 40-latki w kierunku nowotworu piersi

Badania przesiewowe są najlepszym sposobem na wczesne wykrycie nowotworu piersi. Amerykańskie Stowarzyszenie Nowotworowe zaleca, by po ukończeniu 40 roku życia, raz na rok wykonać mammografię oraz USG piersi. Jeśli jednak w Twojej rodzinie pojawiły się już przypadki nowotworu piersi, porozmawiaj ze swoim lekarzem, żeby upewnić się, jak często powinnaś wykonywać badania. Pamiętaj także o comiesięcznym samobadaniu piersi.

Po 40. urodzinach uczyń zdrowie priorytetem. Ustaw mailowe przypomnienia o regularnych badaniach

O ilu rzeczach musisz pamiętać każdego dnia? Na pewno o zbyt wielu. Spotkania w pracy, pomoc dzieciom, urodziny bliskich, zakupy… Masz już wystarczająco dużo na głowie. Pozwól sobie pomóc! Dzięki Asystentowi Zdrowia nie musisz zaprzątać sobie głowy, co i kiedy powinieneś zbadać – on zrobi to za Ciebie. Pozwól się sobą zaopiekować i otrzymuj cykliczne powiadomienia mailowe z przypomnieniem o badaniach. Możesz ustawić interwał coroczny, jak również co 6 lub 3 miesiące. Już zawsze będziesz pamiętać o zdrowiu!

Darmowe badania po 40.

Od 1 lipca 2021 rządowy program Profilaktyka 40 plus oferuje jednorazowy dostęp do wielu z wymienionych wyżej badań. Listę punktów, w których możesz skorzystać z programu Profilaktyka 40 plus znajdziesz tutaj. Przed zgłoszeniem na swoim Portalu Pacjenta powinieneś wypełnić ankietę zgłoszeniową. Na jej podstawie zostaną Ci przydzielone zalecane badania krwi.

Na ten moment nie wiadomo, do kiedy jest możliwość skorzystania z darmowych badań.