Witamina B12 - rola w organizmie, występowanie, objawy niedoboru
Zdrowie

Witamina B12 - rola w organizmie, występowanie, objawy niedoboru

Witamina B12 to jeden z najważniejszych składników odżywczych, który reguluje funkcjonowanie układu nerwowego, sercowo-naczyniowego oraz pokarmowego. Wraz z popularyzacją diety wegetariańskiej i wegańskiej wzrasta ryzyko niedoboru tej witaminy. Szacuje się, że 11 - 90% osób, które eliminują produkty odzwierzęce, może zostać dotkniętych niedoborem. W grupie ryzyka są również osoby starsze lub pacjenci z problemami po stronie układu pokarmowego. Skąd to wynika? Przeczytaj tekst!
Z artykułu dowiesz się:
  • jaka jest rola witaminy B12 w organizmie,
  • gdzie występuje witamina B12,
  • jakie są normy witaminy B12,
  • jakie są objawy niedoboru witaminy B12,
  • czym może skutkować niedobór witaminy B12 w ciąży,
  • co jeść przy niedoborze witaminy B12,
  • jakie leki stosuje się w leczeniu niedoboru i jak powinna wyglądać suplementacja witaminy B12,
  • jakie są mity o witaminie B12 i dlaczego są nieprawdziwe.

Witamina B12 — rola w organizmie

Witamina B12 to jedna z najważniejszych witamin w naszym organizmie. Jest niezbędna do prawidłowej produkcji krwinek czerwonych — zapobiega zatem anemii. Ponadto bierze udział w metabolizmie komórek, odpowiada za funkcjonowanie układu nerwowego oraz produkcję DNA — a dokładnie molekuł wewnątrz komórek, które są źródłem informacji genetycznej. Witamina B12 przyczynia się także do zmniejszania poziomu homocysteiny — aminokwasu, którego nadmiar jest powiązany z rozwojem chorób sercowo-naczyniowych. Regulacja poziomu homocysteiny przez witaminę B12 sprawia, że wpływa ona również na utrzymanie erekcji. Po raz pierwszy taką korelację zauważył Chen i in., a później zależność tą potwierdziło badanie Lu i Mo, uzupełniając odkrycie informacją, że witamina B12 na erekcję może pomóc w szczególności mężczyznom poniżej 45. roku życia.

Gdzie występuje witamina B12

Witamina B12 jest powiązana z białkiem, dlatego naturalnie występuje przede wszystkim w produktach odzwierzęcych: mięsie, jajkach, produktach mlecznych. Nie występuje w owocach lub warzywach. Organizm ludzki czerpie witaminę B12 wyłącznie z pożywienia, dlatego odpowiednia dieta jest konieczna, by uniknąć powikłań związanych z niedoborem tego składnika.

Aby jednak organizm przyswoił ten związek, powinny zajść dwa zjawiska. Najpierw kwas solny w żołądku musi oddzielić witaminę B12 od białka, do którego jest dołączona w pożywieniu. Następnie witamina powinna związać się z białkiem wytwarzanym przez żołądek. Niekiedy zdarza się, że ten proces jest zaburzony — wówczas dochodzi do zaburzenia wchłaniania i obniżenia się poziomu witaminy B12 w organizmie.

Normy witaminy B12

U zdrowej osoby ilość witaminy B12 we krwi powinna mieścić się w przedziale 148–740 pmol/l (200–1000 ng/l).

Jak przekłada się to na dzienne zapotrzebowanie? National Institutes of Health zwraca uwagę, że zalecane dzienne dawki witaminy B12 różnią się w zależności od wieku. Dzieci od okresu niemowlęcego do 8. roku życia potrzebują jej od 0,4 do 1,2 mcg – im dziecko jest starsze, tym zapotrzebowanie na B12 jest większe. U nastolatków i dorosłych podaż witaminy B12 powinna wynosić 2,4 mcg dziennie. Natomiast u kobiet w ciąży i karmiących piersią zapotrzebowanie na ten związek wynosi od 2,6 do 2,8 mcg.

Normy witaminy B12

Wiek

Zalecana dzienna dawka witaminy B12

Niemowlę do 6 miesięcy

0,4 mcg

7 - 12 miesięcy

0,5 mcg

1 - 3 lat

0,9 mcg

4 - 8 lat

1,2 mcg

9 - 13 lat

1,8 mcg

14 - 18 lat

2,4 mcg

19+ lat

2,4 mcg

Badanie witaminy B12

Aby sprawdzić poziom witaminy B12 w swoim organizmie, umów się na badanie krwi. Zrób to online, a specjalista medyczny przyjedzie do Twojego domu, by pobrać krew. Nie musisz ściągać ulubionych kapci, a podczas pobrania krwi możesz głaskać swojego pupila! Zamów badanie witaminy B12 w swoim domu.

Interpretacja wyników badania witaminy B12 - przyczyny niedoboru

Artykuł naukowy Alexa Ankara i Anila Kumara wyróżnia 3 przyczyny niedoboru witaminy B12:

Niedobór witaminy B12

Objawy niedoboru witaminy B12

Brytyjska służba zdrowia — National Health Service (NHS) - wyróżnia najczęściej występujące objawy niedoboru witaminy B12, do których zalicza się:
Objawy neurologiczne niedoboru witaminy B12:

  • bóle głowy,
  •  szum w uszach,
  • zaburzenia równowagi.

Objawy psychiczne niedoboru witaminy B12:

  • skrajne zmęczenie,
  • brak energii, słabe samopoczucie.

Pozostałe objawy niedoboru witaminy B12:

  • duszności;
  • kołatanie serca;
  • utrata apetytu i masy ciała;
  • bladość skóry,
  • problemy z płodnością.

Ponadto niedobór witaminy B12 u niemowlaka może objawiać się opóźnieniem w rozwoju i anemią.

Warto zaznaczyć, że nieznaczny niedobór witaminy B12 może przechodzić bezobjawowo. Dopiero kiedy pogłębia się, można zauważyć pewne niepokojące symptomy.
Objawy niedoboru mogą pojawić się również mimo prawidłowych badań krwi.

W przypadku przerodzenia się niedoboru witaminy B12 w niedokrwistość, mogą występować także:

Objawy neurologiczne:

  • zaburzenia wzroku;
  • uczucie mrowienia kończyn;
  • pogorszenie zdolności poznawczych (pamięci, koncentracji, rozumienia).

Objawy psychiczne:

  • drażliwość,
  • depresja.

Objawy te mogą pojawiać się jeszcze przed wystąpieniem anemii i być jej zwiastunem.

Innym objawem przerodzenia się niedoboru witaminy B12 w anemię mogą być także owrzodzenia jamy ustnej.

Osoby narażone na niedobór witaminy B12

W grupie ryzyka niedoborów tej witaminy są:

  1. Weganie i wegetarianie prowadzący nieodpowiednio zbilansowaną dietę. Jak podaje Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, nawet 90% wegetarian może zostać dotkniętych niedoborem witaminy B12.
  2. Osoby powyżej 50. roku życia.
  3. Pacjenci z chorobami układu trawiennego, np. chorobie Leśniowskiego-Crohna lub celiakią;
  4. Osoby po operacji jelit.

Niedobór witaminy B12 w ciąży

Niedobór witaminy B12 w ciąży może wpłynąć na jej przebieg. W szczególności rośnie ryzyko wystąpienia stanu przedrzucawkowego lub przedwczesnego porodu. Niedobór może także wpłynąć na niską masę urodzeniową dziecka, bądź na pojawienie się wad cewy nerwowej. Przyszłe mamy powinny zatem zadbać o odpowiednią podaż tego elementu w pożywieniu — zgodnie z zalecaną dzienną dawką (wymienioną w tabeli na początku tekstu).

Sentence-neutral card icon
Jeśli prowadzisz dietę wegetariańską lub wegańską i spodziewasz się dziecka bądź planujesz zajść w ciążę — poinformuj o tym lekarza prowadzącego. Choć witamina B12 nie jest na liście rekomendowanych suplementów dla kobiet w ciąży, warto pamiętać, że wykaz ten dotyczy kobiet odżywiających się tradycyjnie.
Badanie poziomu witaminy B12
Badanie poziomu witaminy B12

Witamina B12

Ograniczasz ilość spożywanego mięsa? Jesteś na diecie wegańskiej lub wegetariańskiej? W takim razie sprawdź poziom witaminy B12 w swoim organizmie.

Co jeść przy niedoborze witaminy B12

Ponieważ witaminę B12 organizm przyswaja przede wszystkim wraz z jedzeniem, w leczeniu niedoboru kluczowa jest odpowiednia dieta, w której znajdować się będą odpowiednie produkty. Sprawdź tabelę niżej i dowiedz się, w czym jest witamina B12!

Niektóre z wymienionych produktów mają wyjątkowo wysoką zawartość B12. Dla przykładu 85 g wątróbki jagnięcej dostarcza aż 294% dziennego zapotrzebowania na tę witaminę! Z kolei 85 g tuńczyka to 380% zapotrzebowania, a 85 g łososia dostarcza nieco ponad 100% dziennej dawki B12. Jak widzisz, wystarczy włączyć kilka produktów żywnościowych do swojej diety. Sprawdź również, jak zbilansować dietę wegetariańską, żeby nie martwić się niedoborami witaminy B12.

Leczenie nieprawidłowego poziomu witaminy B12

Suplementacja witaminy B12

Jeśli niedobór witaminy B12 nie jest wynikiem zaburzeń wchłaniania lub anemii złośliwej, można ją suplementować. Szukając najlepszego preparatu, warto postawić na te suplementy, które nie są mieszanką innych witamin lub substancji. Dlaczego? Witamina B12 może wchodzić w interakcje np. z witaminą C, a to z kolei zaburzy jej wchłanianie. Więcej o łączeniu leków lub suplementów z witaminą B12 przeczytasz niżej.

Dawkowanie witaminy B12 powinno przebiegać w zgodzie z zalecaną dzienną dawką, czyli u dorosłych: 2,4 mcg (sprawdź wyżej).

Chcąc upewnić się, że suplement, który chcesz kupić, jest lekiem, który został odpowiednio przebadany, sprawdź skład preparatu na stronie badamysuplementy.pl

Leczenie farmakologiczne

Kiedy niedobór spowodowany jest chorobą, bądź poziom witaminy B12 we krwi jest krytycznie niski, stosuje się tabletki lub zastrzyki witaminowe.

Efektem zastrzyku witaminy B12 jest nakłonienie organizmu do tworzenia nowych białek, koniecznych do poprawienia funkcjonowania dotkniętego ostrym niedoborem organizmu. Organizm metabolizuje wówczas tłuszcz i węglowodany w celu wytworzenia energii. W rezultacie można zaobserwować spadek wagi.

Nadmiar witaminy B12

Trudno przedawkować tę witaminę. Nadmiar B12 najczęściej powoduje niepoprawna suplementacja. Skutki uboczne witaminy B12 są jednak rzadkie i niegroźne dla zdrowia — organizm sam pozbywa się nadmiaru B12 wraz z moczem. Istnieją natomiast efekty niepożądane powiązane z przyjmowaniem witaminy B12 w zastrzykach. Wyróżnia się między innymi:

  • biegunkę,
  • wysypkę,
  • bóle głowy,
  • zawroty głowy,
  • nudności i wymioty,
  • kłucie dłoni lub stóp,
  • obrzęk płuc i niewydolność serca na początku leczenia.

Ponadto badanie z Johns Hopkins University Bloomberg School of Public Health wykazało, że nadmiar witaminy B12 w ciąży wiąże się ze zwiększonym ryzykiem autyzmu u dziecka.

❌ Mity o witaminie B12

Witamina B12 jest „pożywką” dla raka

Witamina B12 zapobiega chorobom sercowo-naczyniowym

Jeszcze do niedawna wierzono, że witamina B12 w połączeniu z kwasem foliowym oraz witaminą B6 zapobiega chorobom serca lub układu krążenia. Jednak badanie Jayedi i Zargara zaprzecza tym doniesieniom, podobnie jak badanie Chen i in., które nie wykazało powiązania między suplementacją tych witamin a ryzykiem wylewu. Choć witamina B12 rzeczywiście obniża poziom homocysteiny, nie jest to jednoznaczne z zapobieganiem chorobom sercowo-naczyniowym.

Witamina B12 to remedium na demencję i poprawę funkcji poznawczych u osób starszych

Podobnie jak w przypadku raka, wpływ witaminy B12 na funkcje poznawcze jest dyskusyjny. Naukowcy stwierdzili, że sama witamina B12 (lub suplementowana wraz z innymi typami witaminy B) nie poprawia zdolności kognitywnych seniorów, ani też nie łagodzi objawów demencji czy choroby Alzheimera. Wykazano jednak, że niedobór witaminy B12 i jednoczesny wysoki poziom kwasu foliowego nawet 3-krotnie zwiększa ryzyko upośledzenia funkcji poznawczych osób po sześćdziesiątce.

Witamina B12 wspomaga wysiłek fizyczny

Witamina B12 wspomaga metabolizm, dzięki czemu organizm ma więcej energii — to fakt. Niedobór witaminy B12, jak i innych ważnych składników, np. białka, węglowodanów, magnezu czy żelaza, pogarsza wydolność organizmu. Jednak, jak zaznacza Lukaski w swojej publikacji, sama suplementacja witaminy B12 nie da nic, jeśli organizm zmaga się z innymi niedoborami. Podobnie w sytuacji odwrotnej: osoby, które nie cierpią na żadne niedobory, nie odczują poprawy wydolności poprzez suplementację wybranej witaminy lub minerału.

Uprawiasz sport? Zbadaj swoje zdrowie i wykorzystuj swój potencjał kondycyjny w 100%!

Interakcje witaminy B12 z innymi substancjami

Mimo że witamina B12 jest bezpieczna dla zdrowia, wchodzi ona w interakcje z innymi substancjami. Takie interakcje mogą wywołać efekty niepożądane, dlatego zanim zdecydujesz się na suplementację B12, sprawdź, czy leki, które stosujesz, nie obniżają jej poziomu wchłaniania.

  1. Metformina — substancja stosowana w leczeniu cukrzycy oraz insulinooporności. Jeśli bierzesz ten lek, powinieneś regularnie badać poziom witaminy B12 w swoim organizmie — metformina stosowana długofalowo może bowiem przyczyniać się do niedoboru tej witaminy.
  2. Inhibitory kwasu żołądkowego — zawarte w nich omeprazol, lanzoprazol, cymetydyna lub ranitydyna spowalniają uwalnianie się kwasu żołądkowego, co z kolei obniża wchłanianie witaminy B12.
  3. Witamina C również redukuje stopień wchłaniania witaminy B12. Chcąc zastosować oba suplementy, weź witaminę C co najmniej 2 godziny po przyjęciu witaminy B12.
  4. Kwas p-aminosalicylowy, stosowany w leczeniu problemów trawiennych.
  5. Kolchicyna — substancja przeciwzapalna stosowana przede wszystkim w leczeniu lub zapobieganiu dny moczanowej.

B12 to dobra witamina na wzmocnienie organizmu. Pamiętaj jednak, że efekty suplementacji odczujesz tylko, jeśli faktycznie borykasz się z niedoborem. Jeśli tak jest, lub podejrzewasz u siebie niedobór B12 - nie zwlekaj z badaniem. Bowiem im dłużej organizm zmaga się z niedoborem witaminy B12, tym większa szansa na rozwój poważnych problemów zdrowotnych. Dzięki wdrożeniu odpowiedniego leczenia większość objawów wywołanych przez niski poziom witaminy B12 najczęściej po prostu mija. Dlatego obserwuj swoje ciało i profilaktycznie raz do roku wykonaj badanie, które sprawdzi jej poziom.

Natalia Kryger
Autor wpisu
Natalia Kryger

Zwolenniczka zdrowego stylu życia oraz uprawiania sportu. Wolne chwile spędza na sali treningowej, ćwicząc akrobatykę powietrzną. Interesuje się psychologią oraz fizjologią człowieka. Autorka tekstów o tematyce medycznej, well-beingowej oraz lifestyle’owej.

Pokaż więcej

Karolina Karabin, dr n. med.
Konsultacja merytoryczna
dr n. med. Karolina Karabin

Biolog molekularny, diagnosta laboratoryjny, szkoleniowec. Jej pasją jest dietetyka i tematy związane ze zdrowiem przewodu pokarmowego. Szczególnie interesuje ją wpływ szeroko pojętego współczesnego stylu życia na procesy molekularne zachodzące w organizmie i długowieczność.

Pokaż więcej

our-process-widget-default-icon
Zbadaj odporność w swoim domu
  • Zamów badania online

    Podaj datę, która Ci pasuje. O wyznaczonej porze przyjedzie do Ciebie specjalista, który pobierze krew.

  • Bądź w domu i wykonaj badanie

    Badania zajmują raptem kwadrans. W tym czasie zadbamy o komofort, bezpiczene pobranie i odpowiemy na pytania. Zamiast stać w kolejce, będziesz siedzieć w ulubionym fotelu!

  • Pobierz wyniki online

    W tramwaju czy w pracy, wyniki odbierasz online, już na drugi dzień. Jeżeli masz problem z zrozumieniem wyników, pomożemy.

Podobne artykuły

Jak zbilansować dietę wegetariańską i wegańską? 7 najważniejszych składników
Jak zbilansować dietę wegetariańską i wegańską? 7 najważniejszych składników
Podpowiadamy, jak uniknąć niedoborów m.in. żelaza, witaminy D i aminokwasów.
Na czym polega dieta wegańska? 3 najważniejsze zalety weganizmu!
Na czym polega dieta wegańska? 3 najważniejsze zalety weganizmu!
Dieta wegańska pozytywnie wpływa na stan zdrowia organizmu. Przeczytaj w jaki sposób!
6 niedoborów, które mogą powodować stany depresyjne
6 niedoborów, które mogą powodować stany depresyjne
Wstanie z łóżka i dobrnięcie do wieczora to wyzwanie? Taki stan może być efektem niedoborów witamin i minerałów.
Jak sprawdzić niedobory witamin i składników mineralnych? Przegląd badań
Jak sprawdzić niedobory witamin i składników mineralnych? Przegląd badań
Od jakiegoś czasu brakuje Ci energii? Być Twój organizm potrzebuje witamin i minerałów. Tłumaczymy, jak sprawdzić niedobory!

© 2022 uPacjenta