Regularne wykonywanie badań diagnostycznych w trakcie trwania ciąży jest niezwykle ważne zarówno dla przyszłej mamy, jak i dla maluszka. Dzięki nim upewniasz się, że ciąża przebiega w sposób poprawny i bezpieczny zarówno dla Ciebie, jak i dziecka. Jakie badania w ciąży powinnaś wykonywać i kiedy? Które są obowiązkowe, a które nie? Odpowiadamy.
Badania w 1. – 10. tygodniu ciąży
Pierwszy trymestr to czas najbardziej intensywnego rozwoju płodu, co czyni ten okres najbardziej wrażliwym na wszelkie nieprawidłowości w organizmie matki. Dlatego kompleksowy przegląd zdrowia przyszłej mamy w tym czasie jest obowiązkowy. Pierwsze badania krwi w ciąży należy wykonać do 10. tygodnia. Na Twojej liście powinny znaleźć się:
Badania te mają na celu sprawdzenie ogólnego stanu zdrowia i upewnienie się, że Twój organizm funkcjonuje na tyle poprawnie, by zapewnić rozwijającemu się dziecku wszystko, co potrzebne. Wczesne wykonanie tych badań umożliwi również wprowadzenie leczenia, jeśli okaże się, że grozi Ci cukrzyca ciążowa lub Twoja tarczyca nie funkcjonuje poprawnie. Oba te stany mogą mieć wpływ na rozwój płodu: cukrzyca w ciąży sprzyja wadom serca, a nieodpowiedni poziom hormonów tarczycy opóźnieniem rozwoju neuropsychicznego. Im wcześniej rozpoczniesz terapię tych schorzeń, tym bardziej redukujesz ryzyko powikłań.
Badaniami nieobowiązkowymi, ale szczególnie wartymi uwagi, są badanie żelaza oraz ferrytyny, które ocenią ryzyko anemii z niedoboru żelaza. Pierwiastek ten jest szczególnie ważny dla płodu, ponieważ żelazo wspomaga transport tlenu, który z kolei potrzebny jest do prawidłowego podziału komórek i rozwoju narządów dziecka. Ponadto niedobór żelaza utrudnia przejście przez poród. Kiedy w Twoim organizmie będzie go za mało, szybciej się zmęczysz. Pamiętaj, że poród związany jest z utratą pewnej ilości krwi – zapasy żelaza pomagają poradzić sobie z krwawieniem, przyspieszą również powrót do formy w czasie połogu.
Jeśli znajdujesz się w grupie ryzyka wykształcenia cukrzycy ciążowej, czyli: masz nadwagę, zmagasz się z cukrzycą, wcześniej urodziłaś dziecko o masie urodzeniowej większej niż 4,5 kg lub ktoś z najbliższej rodziny ma cukrzycę, powinnaś wykonać również test obciążenia glukozą (OGTT).
To jednak nie wszystko. Infekcje wirusowe także mogą zaburzyć poprawny podział komórek, a co za tym idzie: wpłynąć negatywnie na rozwój płodu. Dlatego do swojej listy musisz również dopisać badania pozwalające wykryć choroby zakaźne w ciąży:
💡 Czy wiesz, że… wszystkie wymienione wyżej badania możesz wykonać w domu? Umów przyjazd mobilnego specjalisty medycznego, który pobierze Ci krew w komfortowych warunkach domowych! Jeśli boisz się igieł lub trudno wygospodarować Ci czas na dojazd do punktu pobrań – to rozwiązanie idealne dla Ciebie!
Morfologia krwi (rozmaz automatyczny)
Morfologia krwi to podstawowe badanie laboratoryjne oceniające ogólny stan zdrowia. Pomaga w diagnostyce niedokrwistości, infekcji, stanów zapalnych i zaburzeń krzepnięcia.
cena od: 24,99 zł
TSH
Badanie TSH (tyreotropiny) to kluczowy test w diagnostyce chorób tarczycy. Pozwala ocenić, czy Twoja tarczyca pracuje prawidłowo, i jest podstawą do dalszych badań.
cena od: 46,99 zł
Glukoza
Badanie stężenia glukozy na czczo to podstawowy test w diagnostyce cukrzycy i stanów przedcukrzycowych. Pozwala ocenić gospodarkę węglowodanową organizmu.
cena od: 20,99 zł
Ponadto, jeśli w ciągu ostatniego półrocza nie robiłaś cytologii, na swojej pierwszej wizycie u ginekologa w ciąży lekarz pobierze materiał do analizy. Specjalista może również zdecydować się już teraz na badanie USG. Na tym etapie ciąży wykonuje się USG dopochwowe. Jest ono w pełni bezpieczne.
Lekarz sprawdzi też Twoje ciśnienie krwi. 5 – 6% ciężarnych ma nadciśnienie ciążowe, czyli takie, które pojawiło się dopiero w trakcie ciąży. Zwykle leczy się je dopiero po porodzie, jednak wymaga stałego monitorowania, ponieważ nadciśnienie ciążowe zwiększa ryzyko wystąpienia stanu przedrzucawkowego. Mamy z nim do czynienia w sytuacji, gdy po 20. tygodniu ciąży ciśnienie jest wyższe niż 140/90 mm Hg, a w moczu pojawia się więcej niż 0,3 g białka. Jeśli jednak już przed ciążą mierzyłaś się z nadciśnieniem, lekarz dopasuje dawkę i rodzaj leków bezpieczny dla Ciebie i dziecka.
Twoja waga również zostanie zmierzona. Warto monitorować ją w miarę regularnie. Odpowiednie przybieranie na masie powiązane jest z bezpieczeństwem ciąży. Jeśli przyrost masy jest zbyt mały, należy sprawdzić, czy dziecko rozwija się poprawnie. Jeśli dodatkowych kilogramów będzie za dużo, stwarza to ryzyko rozwoju wspomnianego nadciśnienia tętniczego oraz cukrzycy ciążowej. Poprawny przyrost masy ciała w ciąży mieści się w przedziale 10 – 12,5 kg. Szczegółowe wytyczne dotyczące wagi ciężarnej znajdziesz w Kalendarzu ciąży, który możesz pobrać w tym wpisie!
Specjalista zaleci także wizytę u stomatologa – nawet jeśli wizyta na fotelu u dentysty budzi w Tobie lęk, nie lekceważ tego zalecenia! Ciężarne są bardziej narażone na choroby przyzębia: 60 – 75% z nich znajduje się w początkowym stadium tej dolegliwości, co wynika ze zmian hormonalnych w organizmie kobiety. Nieleczone zęby mogą przyczynić się do przedwczesnego porodu i niskiej masy urodzeniowej dziecka. Są również zagrożeniem dla zdrowia matki: choroby przyzębia pozostawione same sobie tworzą ryzyko utraty uzębienia w wyniku osłabienia kości w sąsiedztwie zębów.
Badania w 11. – 14. tygodniu ciąży
To czas na badanie połówkowe oraz badania prenatalne.
Badanie połówkowe to inaczej badanie USG. Jest ono obowiązkowe i ma na celu ocenę rozwoju narządów wewnętrznych dziecka. Pozwala też wykryć wady genetyczne: trisomię chromosomów odpowiedzialnych za zespół Downa, zespół Edwardsa i zespół Patau. Badanie USG według Standardów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników powinno się wykonać minimum 4 razy w trakcie ciąży.
Skróty USG w ciąży – jak odczytać wyniki? Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników wyjaśnia tajemnicze skróty, które możesz znaleźć na wydruku z badania USG:
- FHR – ocena czynności serca płodu,
- CRL – długość ciemieniowo-siedzeniowa,
- BPD – wymiar dwuciemieniowy główki płodu,
- NT – ocena przezierności karkowej,
- NB – ocena kości nosowej,
- OMP – orientacyjna masa płodu.
Badanie GBS w ciąży — jak się przygotować?
- 2 dni przed badaniem powstrzymaj się od aktywności seksualnych.
- 2 dni przed badaniem GBS odstaw wszelkie środki dopochwowe, irygacyjne, kremy, maści, środki dezynfekcyjne i inne preparaty, które stosujesz na narządy płciowe.
- Bezpośrednio przed pobraniem materiału do badania umyj ręce i narządy płciowe (wyłącznie) ciepłą wodą.
Badania nie powinno wykonywać się w ciągu tygodnia od zakończenia antybiotykoterapii.
Jak wyglądają skurcze na KTG? Przedstawione zostają one na wykresie liniowym, podobnie jak obraz czynności serca dziecka. Ten ostatni jest głównym wydrukiem badania. Wykresy niżej obrazują skurcze macicy.
Niech nie umknie Ci żadne badanie krwi! Pobierz Kalendarz Ciąży, który możesz mieć zawsze pod ręką w telefonie lub wydrukowany na lodówce! Znajdziesz w nim: kalendarz badań w ciąży, zalecenia wagowe oraz dietetyczne dla kobiet w ciąży, informację jak zmieniają się wymiary i masa płodu tydzień po tygodniu, porady co jeść, a czego nie jeść w ciąży.
Natalia Kryger
Autor
mgr Magdalena Palińska
Konsultacja merytoryczna
