Świadome przygotowanie do ciąży to fundament zdrowia matki i dziecka, a jego kluczowym elementem jest rzetelna ocena potencjału płodności i ogólnego stanu organizmu kobiety. Płodność jest złożonym procesem, zależnym od precyzyjnej równowagi hormonalnej, prawidłowego metabolizmu oraz ogólnej kondycji organizmu. Identyfikacja ewentualnych zaburzeń na wczesnym etapie pozwala na wdrożenie celowanego postępowania i zwiększa szansę na poczęcie i zdrową ciążę.

Pakiet badań na płodność dla kobiet to kompleksowy zestaw badań laboratoryjnych, stanowiący podstawowe narzędzie w diagnostyce niepłodności i świadomym planowaniu rodziny.

Pakiet obejmuje ocenę:

• Rezerwy jajnikowej. AMH (hormon antymüllerowski), inhibina B i FSH to kluczowe markery oceniające potencjał rozrodczy kobiety. AMH jest obecnie najdokładniejszym wskaźnikiem liczby pęcherzyków jajnikowych zdolnych do wzrostu, czyli tzw. rezerwy jajnikowej.
• Równowagi osi hormonalnej. LH, estradiol i prolaktyna to badania, które oceniają funkcjonowanie osi podwzgórze-przysadka-jajnik, sterującej cyklem miesiączkowym i owulacją. Nieprawidłowe stężenia lub zaburzony stosunek LH do FSH mogą uniemożliwiać regularne jajeczkowanie.
• Wpływu metabolizmu na płodność (Wskaźnik HOMA-IR, czyli insulina i glukoza). Insulinooporność jest jednym z kluczowych czynników zaburzających owulację, zwłaszcza w przebiegu zespołu policystycznych jajników (PCOS).
• Przygotowania organizmu do ciąży. Niedobory mikroelementów (morfologia krwi, żelazo, ferrytyna, witamina B12, kwas foliowy, witamina D) mogą nie tylko utrudniać zajście w ciążę, ale również stwarzają ryzyko dla jej prawidłowego przebiegu i rozwoju płodu. Kwas foliowy jest niezbędny w profilaktyce wad cewy nerwowej.
• Ogólnego stanu endokrynologicznego. Prawidłowa funkcja tarczycy (TSH) jest warunkiem koniecznym dla zajścia w ciążę i jej utrzymania. Białko wiążące hormony płciowe (SHBG) jest istotne w ocenie gospodarki androgenowej.

Wykonanie badań z pakietu jest kluczowym krokiem na drodze do świadomego macierzyństwa, pozwalającym na wczesną identyfikację i ewentualną korektę nieprawidłowości.

Warto je wykonać:

• W ramach świadomego przygotowania do ciąży, optymalnie na 3-6 miesięcy przed planowanym rozpoczęciem starań.
• W przypadku trudności z zajściem w ciążę (po 12 miesiącach regularnego współżycia bez zabezpieczenia u kobiet poniżej 35. roku życia lub po 6 miesiącach u kobiet powyżej 35. roku życia).
• U kobiet po 30. roku życia, które chcą świadomie ocenić swój potencjał rozrodczy, w tym rezerwę jajnikową.
• W diagnostyce przyczyn nieregularnych cykli miesiączkowych, skąpych lub zbyt obfitych krwawień oraz braku owulacji.
• Przy podejrzeniu zespołu policystycznych jajników (PCOS) lub przedwczesnego wygasania funkcji jajników (POI).
• Po przebytych operacjach ginekologicznych, chemioterapii lub w przypadku chorób autoimmunologicznych, które mogą negatywnie wpływać na płodność.

Pakiet jest przeznaczony dla każdej kobiety, która chce w sposób kompleksowy i oparty na dowodach medycznych ocenić swoją płodność i przygotować organizm do ciąży.

Polecamy go:

• Kobietom świadomie planującym macierzyństwo w najbliższej przyszłości.
• Parom, które doświadczają trudności z poczęciem, jako podstawowy panel diagnostyczny dla partnerki.
• Kobietom, które z przyczyn osobistych lub zawodowych odkładają decyzję o dziecku i chcą uzyskać informację o ogólnym stanie swojego zdrowia i rezerwy jajnikowej.
• Pacjentkom ze zdiagnozowanymi zaburzeniami miesiączkowania, zespołem policystycznych jajników (PCOS) lub endometriozą.
• Kobietom z obciążeniem rodzinnym w kierunku problemów z płodnością lub wczesnej menopauzy.

Harmonogram badań płodności jest ściśle uzależniony od indywidualnej sytuacji klinicznej, wieku pacjentki oraz planów prokreacyjnych.

• Diagnostycznie badania wykonuje się zazwyczaj jednorazowo, w celu kompleksowej oceny potencjału płodności i zidentyfikowania ewentualnych przyczyn problemów.
• Badanie AMH i FSH może być okresowo powtarzane (np. co rok) u kobiet monitorujących dynamikę zmian swojej rezerwy jajnikowej. W przypadku leczenia niepłodności, lekarz prowadzący ustala indywidualny harmonogram badań kontrolnych.

Precyzyjne przygotowanie do badania jest kluczowe dla uzyskania wiarygodnych wyników, które stanowią podstawę do dalszych decyzji dotyczących planowania rodziny.

• Wykonanie badań hormonalnych musi być zsynchronizowane z cyklem miesiączkowym. O ile lekarz nie zaleci inaczej, badanie należy wykonać w fazie folikularnej, czyli między 2. a 5. dniem cyklu (gdzie 1. dzień cyklu to pierwszy dzień krwawienia).
• Badanie należy wykonać w godzinach porannych, między 7:00 a 10:00.
• Zaleca się pobranie krwi na czczo (po około 8-12 godzinach od ostatniego posiłku). W tym czasie nie wolno jeść, pić niczego poza niegazowaną wodą, palić papierosów ani żuć gumy.
• Rano przed badaniem wypij szklankę niegazowanej wody.
• W dniu poprzedzającym badanie prolaktyny należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego, stosunku płciowego oraz stymulacji gruczołów sutkowych. Poranek przed badaniem powinien być spokojny.

Na wyniki badań oceniających płodność wpływa wiele czynników, które muszą być starannie uwzględnione w procesie interpretacji.

• Czynniki fizjologiczne:
  Faza cyklu miesiączkowego, wiek pacjentki, stres, wysiłek fizyczny, sen, BMI.
• Czynniki patologiczne:
  Zespół policystycznych jajników (PCOS), endometrioza, choroby tarczycy, guzy przysadki, insulinooporność, choroby autoimmunologiczne.
• Czynniki farmakologiczne:
  Antykoncepcja hormonalna (może istotnie zaburzać wyniki i powinna być odstawiona na określony czas przed badaniem po konsultacji z lekarzem), hormonalna terapia zastępcza, leki stymulujące owulację, metformina.

Wyniki pakietu badań na płodność tworzą szczegółowy obraz potencjału rozrodczego i wskazują na ewentualne obszary wymagające interwencji medycznej.

• Niskie stężenie AMH i Inhibiny B przy podwyższonym FSH może wskazywać na obniżenie rezerwy jajnikowej, co może wiązać się z mniejszą ilością czasu na starania o dziecko.
• Nieprawidłowe stężenia lub zaburzony stosunek LH do FSH mogą wskazywać na zaburzenia owulacji, w tym zespół policystycznych jajników (PCOS) lub dysfunkcję osi podwzgórze-przysadka.
• Podwyższone stężenie prolaktyny (hiperprolaktynemia) jest częstą i odwracalną przyczyną nieregularnych cykli i braku owulacji.
• Podwyższona wartość HOMA-IR może zwiększać ryzyko występowania insulinooporności, która z kolei może negatywnie wpływa na regularność cykli, jakość komórek jajowych i zwiększa ryzyko powikłań w ciąży.
• Nawet niewielkie, subkliniczne zaburzenia funkcji tarczycy (TSH) mogą utrudniać zajście w ciążę i zwiększać ryzyko poronienia.
• Nieprawidłowe wyniki morfologii krwi oraz niskie stężenia ferrytyny, B12, kwasu foliowego i witaminy D mogą niekorzystnie wpływać na płodność oraz stwarzają ryzyko dla prawidłowego rozwoju układu nerwowego i kostnego płodu.