Dietetyk kliniczny, na co dzień prowadzi pacjentów z zaburzeniami masy ciała, chorobami przewlekłymi, ze zwiększoną aktywnością fizyczną. Autorka artykułów, webinarów, wykładów i szkoleń o tematyce żywieniowej i lifestylowej. Ukończyła studia magisterskie na kierunu Dietetyka na Śląskim Uniwersytecie Medycznym w Katowicach. Swoją wiedzę pogłębia na szkoleniach i warsztatach (m.in. “Żywienie i suplementacja osób aktywnych fizycznie”, “Dieta w chorobach tarczycy, PCOS i insulinooporności wg Evidence Based of Nutrition, “Psychodietetyka, zrozumieć żywienie”). Do pracy z pacjentami podchodzi z wielką dozą empatii i pełnym zaangażowaniem, zadowolenie podopiecznych z pojawiających się pozytywnych efektów sprawia jej niezwykłą satysfakcję. W wolnym czasie stawia na aktywność fizyczną, odkrywanie nowych smaków w kuchni i czytanie książek.

Diagnosta laboratoryjny z wieloletnim doświadczeniem pracy w laboratorium ogólnym, mikrobiologicznym i immunologii transfuzjologicznej. Ukończyła studia magisterskie i doktoranckie na Uniwersytecie Medycznym w Białymstoku, prowadząc badania nad patomechanizmem insulinooporności wyindukowanej otyłością oraz wpływem diet na przewlekły stan zapalny. Członkini Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego, Polskiego Towarzystwa Diagnostyki Laboratoryjnej oraz Polskiego Towarzystwa Medycyny Stylu Życia. W pracy łączy wiedzę diagnostyczną i naukową, tworząc kompleksowe programy profilaktyczne wspierające zdrowie metaboliczne i ogólny dobrostan.

Właśnie sprawdzasz wyniki krwi i niepokoją Cię wysokie wartości ALT (ALAT, GPT)? Zobacz, co może oznaczać podwyższone stężenie tej aminotransferazy i czy masz powody do zmartwień oraz jakie badania wykonać, aby zyskać dokładniejszy wgląd w swoje zdrowie!

Badanie ALT (AlAT) – co to jest i co mierzy?

Aminotransferaza alaninowa (ALT, AlAT, GPT) jest enzymem wytwarzanym przez wątrobę. ALT obficie występuje w hepatocytach (komórkach, z których zbudowana jest wątroba) oraz komórkach nabłonka cewek nerkowych. W prawidłowym osoczu stwierdza się niewielką aktywność ALT, natomiast wzrost aktywności obserwuje się w uszkodzeniach wątroby, mięśni szkieletowych i w zawale serca. Również pod wpływem niektórych substancji (np. alkoholu, toksycznym działaniem leków), a także zakażeń wirusami HBV i HCV, hepatocyty ulegają zniszczeniu, wtedy aminotransferaza alaninowa uwalniana jest do krwi. Dlatego też ALT punktu widzenia diagnostyki służy jako badanie przesiewowe do wykrywania nierozpoznanych, nieswoistych stanów zapalnych wątroby.

ALT – zakres wartości referencyjnych tzw. "norma"

Prawidłowe stężenie aminotransferazy alaninowej we krwi powinno mieścić się w zakresie 10-31 U/l u kobiet i 10-41 U/l u mężczyzn. Natomiast, swój wynik badania należy odnosić do zakresów referencyjnych tzw. "norm" podanych na sprawozdaniu z laboratorium.

Jaki wynik ALT jest niepokojący?

Według Helsper i wsp. oraz Sherwood i wsp. wynik ALT powyżej 100 IU/l jest wyraźnym wskaźnikiem poważnej choroby wątroby, jednak łagodnie podwyższony wynik (w granicach 30–100 IU/l) jest często przypisywany stosowaniu leków, spożywaniu alkoholu, otyłości lub, w przypadku niższych poziomów ALT (<50 IU/l), uznawany za element normalnego rozkładu wyników badań. W konsekwencji nieprawidłowe poziomy ALT są często akceptowane bez przeprowadzenia odpowiedniej diagnostyki uzupełniającej.

Dlatego też każdy wynik ALT powyżej zakresu referencyjnego na wyniku badania wymaga konsultacji z lekarzem i przeprowadzeniu pełnego wywiadu w celu oceny przyczyny tego wzrostu oraz podjęcia decyzji o poszerzeniu diagnostyki, włączeniu leczenia bądź obserwacji parametru w czasie.

Pamiętaj, że wysoki poziom ALT nie zawsze oznacza trudną do pokonania chorobę. W rzeczywistości mniej niż 5% pacjentów z podwyższonym AlAT cierpi na poważne schorzenia wątroby. Na wynik ALT mają wpływ też inne czynniki, a podczas wizyty w gabinecie, lekarz weźmie pod uwagę szereg uwarunkowań, w tym wyniki innych badań krwi oraz Twoją historię medyczną.

ALT a AST

Wyniki ALT (AlAT) są często interpretowane w parze z AST (AspAT), czyli aminotransferazą asparaginianową. Oba enzymy biorą udział w przemianach aminokwasów i białek. Różnica pomiędzy ALT as AST jest taka, że ALT znajduje się przede wszystkim w wątrobie, podczas gdy AST występuje w większości komórek, szczególnie obficie w hepatocytach i komórkach mięśniowych, a także w komórkach kanalików nerkowych i w erytrocytach. Wyliczenie stosunku aktywności AST do ALT (tzw. wskaźnik Ritisa) wykonuje się w celu oceny stopnia uszkodzenia wątroby w wyniku spożycia toksycznych dawek alkoholu, toksykozy polekowej czy zatrucia. Wartości zbliżone do 2 przemawiają za alkoholowym zapaleniem wątroby.

Możliwe przyczyny podwyższonego poziomu ALT niezwiązane z chorobami wątroby

Podwyższony ALT a mononukleoza

Lekko podwyższone ALT może wskazywać na mononukleozę, czyli tzw. chorobę pocałunków, za którą odpowiada wirus EBV. Na podstawie badań serologicznych (obecności przeciwciał) szacuje się, że występuje on u około 90%-95% populacji na świecie, przy czym zakażenie ma charakter bezobjawowy lub subkliniczny. Mononukleozą zarażają się przede wszystkim dzieci lub młodzi dorośli. Choć początkowo daje objawy grypopodobne to w obrazie klinicznym pacjenci mogą doświadczać silnego bólu gardła i mieć trudności w połykaniu, gorączkę do 40°C, powiększenie węzłów chłonnych i śledziony oraz zapalenie wątroby, które w badaniach laboratoryjnych będzie wiązało się również ze wzrostem ALT.

Podwyższony ALT a stres

Przewlekły stres wpływa niekorzystnie na nasz organizm na wiele sposobów. Badania sugerują, że mogą również wpływać na kondycję wątroby. Dowiedz się więcej o tym, jakie mamy rodzaje stresu i jakie może dawać objawy.

Podwyższony ALT a nerki

Stężenia aminotransferaz (ALT i AST) w surowicy zarówno u pacjentów poddawanych przewlekłym dializom, jak i u osób z niedializacyjną przewlekłą chorobą nerek, powszechnie mieszczą się w dolnej granicy zakresu wartości prawidłowych. Choć dokładna przyczyna tego zjawiska nie jest znana, możliwe powody mogą być związane m. in. z niedoborem pirydoksyny - niezbędny koenzym dla ALT i AST).

Podwyższony ALT a serce

Nieprawidłowości pracy serca mogą odbijać się na całym organizmie. W sytuacjach niedotlenienia tkanek, kiedy serce nie pompuje wystarczająco dużo krwi, lub gdy dochodzi do rozwoju ostrego wstrząsu, mechanizm ochronny przed niedokrwiennym uszkodzeniem wątroby zostaje przełamany. Następuje uszkodzenie komórek wątroby (hepatocytów), któremu towarzyszy gwałtowny wzrost m. in. aktywności aminotransferazy alaninowej (ALT), aminotransferazy asparaginianowej (AST) oraz dehydrogenazy mleczanowej (LDH) w surowicy.

Podwyższone ALT – jak obniżyć i leczyć?

Najbardziej adekwatną do Twojego przypadku odpowiedź dostarczy Ci lekarz. To on potrafi ocenić, czy podwyższony poziom ALT wymaga farmakoterapii, zmiany stylu życia czy obserwacji w czasie. Tak czy siak, nie zaszkodzi, jeśli wprowadzisz kilka zmian w swoim stylu życia w tym w diecie.

Jak obniżyć ALT zmianą stylu życia? Wystarczy 5 prostych kroków:

Jedz tak, aby nie obciążać swojej wątroby. Ograniczaj spożycie tłuszczów nasyconych i cholesterolu. W zamian jedz więcej produktów bogatych w witaminę E, C, beta-karoten (warzywa i owoce), wielonienasycone tłuszcze (chude wędliny i nabiał) oraz błonnik (pieczywa i makarony z grubego przemiału, otręby, mało przetworzone płatki, kasze i brązowy ryż).
Ograniczaj spożycie cukru – wzmocni to kondycję wątroby i może wspierać utrzymanie prawidłowego ALT.
Zrezygnuj z fast-foodów, chipsów, słodyczy, smażonych potraw i tłustych mięs.
Zrezygnuj również z alkoholu. Wiele problemów z wątrobą bierze się z nadużywania i regularnego picia napojów procentowych.
Utrzymuj prawidłową masę ciała. Poza dietą dobrą dla wątroby dbaj o odpowiednią dawkę ruchu (minimum 150 minut w tygodniu, czyli niecałe 22 minut dziennie!).

Jak szybko obniżyć ALT i AST? Leczenie farmakologiczne

W zależności od przyczyny podwyższonego poziomu enzymów wątrobowych lekarz może zastosować:

leki przeciwwirusowe i interferon alfa,
kwas ursodeoksycholowy,
kwas tiazolidynokarboksylowy i fosfolipidy,
L-asparaginian L-ornityny.

Pamiętaj, że samo badanie ALT może być niewystarczające, by zdiagnozować chorobę. Dla pełniejszego obrazu wykonaj badanie HCV, HBs oraz próby wątrobowe i porozmawiaj z lekarzem, który nakreśli możliwe przyczyny podwyższonego AlAT oraz ustali dalsze kroki diagnostyczno-terapeutyczne.

Nie zapominaj również o tym, że próby wątrobowe możesz wykonać w swoim domu: bez stresu, kolejek i stania w korkach, dzięki usługom uPacjenta.

Badania uzupełniające, które pomogą lepiej zrozumieć wyniki ALT

Wynik AlAT odbiegający od normy może zastanawiać, ale często jest niewystarczający. Dlatego lekarz prowadzący może zlecić inne badania, które doprecyzują problem, z jakim zmaga się pacjent. Wśród badań, które pomogą postawić rozpoznanie, są: