Reumatoidalne zapalenie stawów – objawy i leczenie
Choroby

Reumatoidalne zapalenie stawów – objawy i leczenie

Reumatoidalne zapalenie stawów jest najczęstszą chorobą reumatyczną. W Polsce w 2019 roku zarejestrowano około 400 tysięcy chorych. Reumatoidalne zapalenie stawów jest podstępną dolegliwością – często rozwija się po cichu, równolegle siejąc spustoszenie w organizmie. Dobra wiadomość jest taka, że dzięki badaniom krwi można wykryć ją nawet na bardzo wczesnym etapie rozwoju. Przeczytaj artykuł i zobacz, jakie mogą być objawy reumatoidalnego zapalenia stawów, jak wygląda leczenie i co możesz zrobić, by przynieść ulgę bolącym stawom.

Reumatoidalne zapalenie stawów – co to jest?

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) jest chorobą autoimmunologiczną o charakterze przewlekłym. To oznacza, że dolegliwość ta nie jest w pełni wyleczalna, ale poprzez podjęcie odpowiednich działań, można skutecznie złagodzić (a nawet wyciszyć na długi czas) objawy i zapobiec groźnym powikłaniom. RZS obejmuje tkankę łączną, ale nieleczone ma wpływ również na inne narządy i układy. Reumatoidalne zapalenie stawów potocznie nazywa się reumatyzmem lub gośćcem.

zmiany reumatoidalne

Reumatoidalne zapalenie stawów – objawy

Reumatoidalne zapalenie stawów przez wiele tygodni, miesięcy, a nawet lat może rozwijać się bezobjawowo. W rzadkich przypadkach symptomy choroby pojawiają się nagle. Początkowe objawy RZS często przypominają grypę i obejmują:

  • ogólne osłabienie organizmu,
  • zmęczenie i senność,
  • gorączkę lub stan podgorączkowy,
  • ból mięśni,
  • brak apetytu,
  • nieznaczny spadek masy ciała.

Z czasem pojawiają się typowe dla reumatoidalnego zapalenia stawów objawy takie jak:

  • Obrzęk, sztywność i ból stawów – symptomy najczęściej występują rano po przebudzeniu oraz po aktywności fizycznej (nawet lekkiej).
  • Zwiększona bolesność stawu w wyniku dotyku – na przykład, jeśli RZS dotyczy stawów dłoni, zwykły uścisk ręki na powitanie może być bardzo bolesny.
  • Ograniczenie ruchomości stawów – chore stawy tracą sprawność, zmniejsza się ich zakres ruchu. Chory może mieć problem z wyprostowaniem ręki, nogi, palców, a chwycenie kubka z ulubionym napojem może stać się codziennym wyzwaniem.
  • Deformacja stawów – w zaawansowanym stadium choroby dochodzi do trwałych zmian w stawach.

Objawy RZS najczęściej występują symetrycznie – jeśli zmianami dotknięty jest np. staw łokciowy jednej ręki, to jest wysoce prawdopodobne, że staw łokciowy drugiej ręki również zostanie zajęty.

reumatyzm - zaawansowane zmiany

Objawy pozastawowe

RZS to choroba, która nie dotyka tylko stawy, ale w miarę postępu atakuje również inne narządy. U każdego chorego te „zaawansowane” symptomy mogą wyglądać inaczej – u jednych osób są łagodniejsze, u innych prowadzą do ciężkich powikłań, które, nieleczone, mogą skończyć się nawet zgonem. Zmiany pozastawowe obejmują:

  • Guzki reumatoidalne – najczęściej pojawiają się w okolicy stawów łokciowych, na palcach rąk, ale mogą też występować na wielu narządach wewnętrznych.
  • Kości – sama choroba, jak i leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów za pomocą niektórych leków (głównie glikokortykosteroidów) zwiększają ryzyko rozwoju osteoporozy – dowiedz się więcej na jej temat.
  • Oczy – RZS często powoduje zapalenie spojówek, zespół suchego oka, zapalenie twardówki i nadtwardówki.
  • Nerki – przewlekły stan zapalny toczący się w organizmie w wyniku choroby oraz leki stosowane w terapii mogą uszkadzać nerki.
  • Płuca – RZS sprzyja zachorowaniu na zapalenie opłucnej, zrostowe zapalenie oskrzelików, włóknienie płuc i pojawieniu się guzków reumatoidalnych w płucach.
  • Układ krwionośny – reumatoidalne zapalanie stawów przyspiesza rozwój chorób serca i miażdżycy.
  • Układ nerwowy – w RZS często występuje zespół cieśni nadgarstka oraz polineuropatia (głównie w przebiegu zapalenia naczyń).

RZS – ile się żyje?

Według badań osoby chorujące na reumatoidalne zapalenie stawów średnio żyją 10 lat krócej niż osoby zdrowe. Najczęściej jest to spowodowane zaawansowanym stadium choroby i powikłaniami, jakie są z tym związane. Aby choroba nie miała wpływu na długość życia, trzeba ją wykryć na bardzo wczesnym etapie. A jest to możliwe dzięki badaniom krwi.

Diagnostyka – jakie badania wykonać na reumatoidalne zapalenie stawów?

Najprostszym, najszybszym i przede wszystkim bezinwazyjnym sposobem na zdiagnozowanie RZS jest wykonanie badań krwi. Badania są niezbędnym elementem diagnostyki reumatoidalnego zapalenia stawów. Dzięki temu można szybko wdrożyć skuteczne leczenie, zapobiec groźnym powikłaniom i uniknąć niepełnosprawności!

Jakie badania wykonać na reumatoidalne zapalenie stawów?

  • PPJ (ANA1) met.IIF – test przesiewowy na obecność przeciwciał przeciwjądrowych i antycytoplazmatycznych w surowicy. Dodatni wynik badania świadczy o stanie zapalnym tkanki łącznej o podłożu autoimmunologicznym, co najczęściej ma miejsce w przypadku reumatyzmu.
  • Morfologia krwi (pełna) – podstawowe badanie krwi, które daje wiele informacji na temat ogólnego stanu zdrowia.
  • CRP (ilościowo) – podwyższony poziom CRP obserwowalny jest m.in. w chorobach autoimmunologicznych.
  • OB (odczyn Biernackiego) – wysokie stężenie OB może świadczyć o różnych stanach zapalanych toczących się w organizmie, w tym RZS.
  • Kwas moczowy – badanie różnicujące, pozwalające wykluczyć m.in.dnę moczanową, która również objawia się obrzękiem, bólem i stanem zapalnym w stawach.
  • Proteinogram – nieprawidłowe wyniki świadczą o stanach zapalnych w organizmie.
  • Borelioza IgM i IgG – badanie różnicujące. Zarówno na początkowym etapie boreliozy, jak i w jej zaawansowanym stadium może wystąpić boreliozowe zapalenie stawów, które objawia się podobnie jak RZS.
  • RF (ilościowo) – jest to tzw. czynnik reumatoidalny (z ang. Rematoid Factor). Podwyższone stężenie RF obserwuje się nawet u 80% chorych na reumatoidalne zapalenie stawów.
  • ASO (ilościowo) – badanie różnicujące. Podwyższone wartości ASO obserwowalne są w przypadku zakażenia paciorkowcem Streptococcus pyogenes. Bakterie te mają właściwości reumatogenne.
  • anty CCP – badanie służy diagnostyce RZS i różnicowaniu zapalnych chorób stawów.

Wszystkie ww. badania dostępne są w pakiecie badań Reumatyzm. Wybierając pakiet, zamiast pojedynczych badań, oszczędzasz!

PAKIET BADAŃ NA BOLĄCE STAWY
PAKIET BADAŃ NA BOLĄCE STAWY

PAKIET BADAŃ NA BOLĄCE STAWY

Choroby o podłożu reumatologicznym dotyczą ponad 10 mln Polaków! Na początku nie wszystkie dają odczuwalne objawy i po cichu niszczą stawy. Nieleczone choroby reumatyczne mogą prowadzić nawet do niepełnosprawności – i realnie skracają życie! Warto zbadać swoje stawy. Możesz to zrobić, zamawiając badania krwi do własnego domu.

W przypadku podejrzenia RZS lekarz może zlecić także dodatkowe badania. Aby zlokalizować zmiany reumatoidalne, wykonuje się rezonans magnetyczny lub tomografię komputerową. Natomiast jeśli zmiany są już widoczne, w celu oceny stopnia choroby wykonuje się RTG lub USG.

Kryteria diagnostyczne

W 2010 roku opracowano kryteria diagnostyczne, które pozwalają przyspieszyć diagnostykę RZS. Dzięki temu możliwe jest szybsze wdrożenie leczenia i zapobieganie destrukcji stawów.

Kryteria* wykorzystywane w diagnostyce reumatoidalnego zapalenie stawów:

  • zajęcie stawów:
    • 1 duży staw – 0,
    • od 2 do 10 dużych stawów – 1,
    • od 1 do 3 małych stawów (z zajęciem lub bez zajęcia dużych stawów) – 2,
    • od 4 do 10 małych stawów (z zajęciem lub bez zajęcia dużych stawów) – 3,
    • powyżej 10 stawów (w tym co najmniej jeden mały staw) – 5;
  • testy serologiczne:
    • RF i anty-CCP nieobecne – 0,
    • niski poziom RF lub anty-CCP – 2,
    • wysoki poziom RF lub anty-CCP – 3;
  • wskaźniki ostrej fazy:
    • prawidłowe wartości CRP i OB – 0,
    • nieprawidłowe wartości CRP lub OB – 1;
  • czas trwania zapalenia stawów:
    • < 6 tygodni – 0,
    • ≥ 6 tygodni – 1.

*Należy dodać wszystkie wartości. Suma powyżej 6 punktów świadczy o reumatoidalnym zapaleniu stawów.

Reumatoidalne zapalenie stawów – przyczyny

Obecnie nie można jednoznacznie wskazać konkretnych przyczyn reumatoidalnego zapalenia stawów. Naukowcy wyróżniają wiele czynników, które mogą mieć wpływ na rozwój choroby. Najważniejsze z nich to:

  • płeć – kobiety chorują aż 3 razy częściej niż mężczyźni;
  • wiek – chociaż chorobą mogą być dotknięte osoby w każdym wieku, ryzyko zachorowania wzrasta wraz z wiekiem;
  • podłoże genetyczne – dziecko rodzica chorego na RZS ma większą szansę zachorowania niż dziecko rodzica zdrowego;
  • palenie tytoniu – nałogowe palenie papierosów znacznie zwiększa ryzyko zachorowania na reumatoidalne zapalenie stawów;
  • stres – w niektórych przypadkach silny stres może być głównym czynnikiem wyzwalającym RZS;
  • otyłość – im większa nadwaga, tym większe ryzyko zachorowania.
  • niektóre zakażenia bakteryjnie i wirusowe.

Dlaczego bolą stawy?

W RZS powstaje stan zapalny wewnątrz danego stawu. W związku z tym dochodzi do powiększenia, a następnie niszczenia przylegających struktur takich jak chrząstki, kości, więzadła i ścięgna. Objawia się to obrzękiem i bólem stawów. Wraz z postępem choroby dochodzi do trwałego uszkodzenia stawu, utraty ruchomości i zmian zwyrodnieniowych.

dlaczego bolą stawy
Sentence-neutral card icon
Ból stawów może mieć także inne przyczyny. Niekiedy jest wywołany przeciążeniami mechanicznymi (np. w wyniku intensywnych ćwiczeń), zwyrodnieniem niezwiązanym z RZS (najczęściej u osób starszych), a nawet infekcjami. W przypadku zakażenia bakteriami Borellia burgdorferii, B.afzeli lub B.garini, które są przenoszone przez kleszcze i wywołują boreliozę, może dość do boreliozowego zapalenia stawów, który właśnie objawia się ich bólem. Ból stawów może być także objawem łuszczycy stawowej i dny moczanowej.

Czy reumatoidalne zapalenie stawów jest dziedziczne?

RZS jest chorobą o podłożu genetycznym. To oznacza, że jeśli były odnotowywane przypadki zachorowań w rodzinie, kolejne pokolenie jest bardziej narażone na zachorowanie. Sam czynnik genetyczny nie wywołuje choroby. Dlatego jeśli rodzic(-e) cierpią na RZS, dziecko wcale nie musi zachorować.

Leczenie RZS

Czy reumatoidalne zapalenie stawów jest wyleczalne? Reumatoidalne zapalenie stawów jest przewlekłą chorobą autoimmunologiczną. To oznacza, że nie można jej w pełni wyleczyć. Jednak wdrożenie leczenia i przestrzeganie ogólnych zasad zdrowego stylu życia skutecznie łagodzi nieprzyjemne objawy i wycisza chorobę na długi czas.

Leki na reumatoidalne zapalenie stawów

Leki na reumatoidalne zapalenie stawów obejmują:

  • Konwencjonalne leki syntetyczne – stanowią podstawę leczenia RZS. Łagodzą objawy choroby i zapobiegają niszczeniu stawów. W porównaniu do innych leków stosowanych w leczeniu RZS mają niewiele skutków ubocznych. Leki te znacznie poprawiają sprawność chorego i umożliwiają normalne codzienne funkcjonowanie. Do tej grupy leków należą: metotreksat, leflunomid, sulfasalazyna, chlorochina i chydrksychlorochina.
  • Leki biologiczne – należą do najnowszych leków na reumatoidalne zapalenie stawów. Do tej grupy zaliczają się inhibitory TNF, inhibitory Il-6, inhibitory limfocytów B i T. Leki te skutecznie łagodzą objawy RZS i zatrzymują proces niszczenia stawów. Najczęściej stosuje się: adalimumab, abatacept, etanercept, certolizumab, golimumab, tocilizumab, rytuksymab. Leki te podaje się domięśniowo lub dożylnie.
  • Glikokortykosteroidy – najczęściej stosuje się je na początku leczenia, gdy inne grupy leków jeszcze nie zaczną działać. Szybko łagodzą stan zapalny i zapobiegają niszczeniu stawów. Nie mogą być jednak stosowane na dłuższą metę, gdyż mają wiele działań niepożądanych. Niektóre glikokortykosteroidy (np. Prednizolone, Metyloprednizolon) stosuje się w formie zastrzyków lub maści.
  • Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) – działają wyłącznie objawowo. Łagodzą symptomy zapalenia stawów, ale nie hamują rozwoju choroby. Do NLPZ należą m.in. ibuprofen, ketoprofen i naproksen.
  • Leki przeciwbólowe – jeśli wyżej wymienione leki nie uśmierzają bólu w wystarczającym stopniu, lekarz może przepisać paracetamol lub leki z grupy opioidów.

Domowe sposoby na reumatoidalne zapalenie stawów

Ciepłe lub zimne okłady

Zarówno ciepło, jak i zimno może przynieść ulgę bolącym stawom. Obserwuj, jak Twoje stawy reagują na różne temperatury. Niektórzy lepiej reagują na ciepłe kompresy, inni odczuwają poprawę po zastosowaniu zimnych okładów. Możesz tu skorzystać z kostek lodu lub termoforu wypełnionego ciepłą wodą. W aptekach są też gotowe żele, które można zarówno chłodzić w lodówce, jak i rozgrzewać w gorącej wodzie. Na bolące stawy możesz też przyklejać specjalistyczne plastry o właściwościach rozgrzewających.

Kąpiele

Dodatkiem do tradycyjnego leczenia mogą być także kąpiele. Bolącym stawom ulgę przyniesie balneoterapia, czyli kąpiel w leczniczej wodzie. Dobra wiadomość jest taka, że aby skorzystać z prozdrowotnych właściwości tego rodzaju terapii, nie trzeba iść do SPA. Leczniczą kąpiel można przygotować w domu i użyć w tym celu np. soli magnezowej (EPSOM). Do wanny wypełnionej ciepłą wodą wystarczy dodać 2-3 filiżanki soli, a następnie cieszyć się kąpielą przez przynajmniej 15 minut.

Ogólnopolski Program Profilaktyki Pierwotnej i Wczesnego Wykrywania Reumatoidalnego Zapalenia Stawów

W Polsce od momentu zgłoszenia się pacjenta do lekarza do momentu postawienia diagnozy RZS mija średnio 35 tygodni! Europejska Liga do Walki z Reumatyzmem zaleca, aby proces diagnostyczny trwał maksymalnie 12 tygodni. Bo tylko szybkie podjęcie działań i wdrożenie skutecznego leczenia zapobiega groźnym powikłaniom RZS i umożliwia pacjentom normalne funkcjonowanie. Aby przyspieszyć diagnozę, w Polsce powstał Program profilaktyki wczesnego wykrywania reumatoidalnego zapalenia stawów.

Zobacz, czy spełniasz kryteria kwalifikujące do programu i dowiedz się, gdzie w swojej okolicy możesz uzyskać pomoc.

PAKIET BADAŃ NA BOLĄCE STAWY
PAKIET BADAŃ NA BOLĄCE STAWY

PAKIET BADAŃ NA BOLĄCE STAWY

Choroby o podłożu reumatologicznym dotyczą ponad 10 mln Polaków! Na początku nie wszystkie dają odczuwalne objawy i po cichu niszczą stawy. Nieleczone choroby reumatyczne mogą prowadzić nawet do niepełnosprawności – i realnie skracają życie! Warto zbadać swoje stawy. Możesz to zrobić, zamawiając badania krwi do własnego domu.

Zalecenia w RZS – jak złagodzić objawy i jak zminimalizować ryzyko nawrotu choroby?

  • Zdrowo się odżywiaj – postaw na dietę przeciwzapalną, która nie tylko złagodzi objawy RZS, ale także zwiększy odporność Twojego organizmu i opóźni proces starzenia! Zobacz, w jakie produkty powinna obfitować dieta przeciwzapalna, a jakich składników lepiej unikać.
  • Korzystaj z pomocy fizjoterapeuty – masaże oraz zabiegi takie jak krioterapia, ultradźwięki czy balneoterapia (z wykorzystaniem wód leczniczych) zmniejszają napięcie mięśni i łagodzą ból stawów. Pamiętaj jednak, aby nigdy nie podejmować się tego typu zabiegów na własną rękę. Zawsze omów je ze swoim lekarzem prowadzącym lub fizjoterapeutą.
  • Wykonuj odpowiednie ćwiczenia fizyczne – niektórzy chorzy całkowicie rezygnują z aktywności fizycznej, co tylko nasila objawy RZS. Brak ruchu osłabia mięśnie, zmniejsza ruchomość stawów i powoduje przykurcze. Oczywiście, nie każdy wysiłek fizyczny jest możliwy i rekomendowany u osób chorych na RZS. Jednak dostosowana aktywność fizyczna znacznie łagodzi dolegliwości bólowe. Porozmawiaj z fizjoterapeutą i dowiedz się, jakie ćwiczenia będą dla Ciebie odpowiednie.
  • Odpoczywaj – nieodłącznym elementem choroby jest przewlekłe zmęczenie, które jest jeszcze bardziej dokuczliwe w aktywnym okresie choroby. Zadbaj o zdrowy sen i nie przeforsowuj się w ciągu dnia.
  • Jeśli palisz, to koniecznie pożegnaj się z nałogiem – palenie papierosów nie tylko zwiększa ryzyko zachorowania na RZS, ale także sprawia, że przebieg choroby jest znacznie cięższy. Dowiedz się, jak rzucić palenie i dlaczego warto to zrobić.
  • Zadbaj o swoje zdrowie psychiczne – reumatoidalne zapalenie stawów wiąże się bólem i znacznym osłabieniem. Do tego czasami dochodzi deformacja stawów, co prowadzi do upośledzenia sprawności i przekłada się na wygląd zewnętrzny. Takie objawy wpływają na codzienne funkcjonowanie, mogą obniżać samoocenę, a nawet wywołać depresję. Nie pozwól, aby choroba przejęła kontrolę nad Twoim życiem! Rozmawiaj o niej i o swoich obawach z bliskimi. Nie bój się prosić o pomoc. Jeśli potrzebujesz pomocy specjalisty, udaj się do psychologa lub psychoterapeuty. 
Bio photo
Autor artykułu
Agnieszka Konieczna

Absolwentka biotechnologii na Politechnice Wrocławskiej i studiów podyplomowych z content marketingu na Uniwersytecie Humanistycznospołecznym. Interesuje ją wszystko, co związane ze zdrowym stylem życia i psychologią. Autorka tekstów o tematyce medycznej i well-beingowej.

Pokaż więcej

Karolina Karabin, dr n. med.
Konsultacja merytoryczna
dr n. med. Karolina Karabin

Biolog molekularny, diagnosta laboratoryjny, szkoleniowiec. Jej pasją jest dietetyka i tematy związane ze zdrowiem przewodu pokarmowego. Szczególnie interesuje ją wpływ szeroko pojętego współczesnego stylu życia na procesy molekularne zachodzące w organizmie i długowieczność.

Pokaż więcej

our-process-widget-default-icon
Badania krwi w Twoim domu
  • Zamów badania online

    Podaj datę, która Ci pasuje. O wyznaczonej porze przyjedzie do Ciebie specjalista, który pobierze krew.

  • Wykonaj badanie w ulubionym fotelu

    Zamiast stać w kolejce, oczekuj specjalisty medycznego w ulubionym fotelu! Zapewniamy komfort i bezpieczeństwo pobrania.

  • Pobierz wyniki online

    Wyniki odbierasz online, w tramwaju, pracy lub domu. Jeżeli będziesz mieć problem z interpretacją wyników - pomożemy.

Podobne artykuły

Borelioza - objawy, badania i leczenie
Borelioza - objawy, badania i leczenie
Objawy boreliozy mogą pojawić się nawet po latach od ugryzienia. Czy można wyleczyć boreliozę? Jak wygląda leczenie?
Nimesil — dlaczego został wycofany w niektórych krajach?
Nimesil — dlaczego został wycofany w niektórych krajach?
Sprawdź, dlaczego Nimesil został wycofany w niektórych krajach. Poznaj działanie, skutki uboczne i dawkowanie leku.
Badania po 60 roku życia. Sprawdź, co należy zbadać!
Badania po 60 roku życia. Sprawdź, co należy zbadać!
Bilans 60-latka powinien obejmować m.in. badania tarczycy, glukozy czy cholesterolu.
Chłoniak – objawy, rokowania, leczenie
Chłoniak – objawy, rokowania, leczenie
Chłoniak to jeden z najrzadszych nowotworów, ale też jeden z najbardziej złośliwych. Sprawdź, jakie są objawy chłoniaka!

© 2023 uPacjenta