Kwas foliowy, inaczej witamina B9, to składnik niezbędny do poprawnego funkcjonowania organizmu człowieka na każdym etapie życia: poczynając od etapu płodowego aż do wieku podeszłego. Przyjmujemy go wyłącznie w diecie – ludzki organizm nie wytwarza go samodzielnie. Dowiedz się, za co odpowiada, jakie są objawy jego niedoboru i jak poprawnie suplementować kwas foliowy.
Kwas foliowy – właściwości
Witamina B9 odpowiada przede wszystkim za prawidłowe tworzenie się krwinek czerwonych. Bierze również udział w syntezie składników DNA i RNA, przemianie homocysteiny, wytwarzaniu neurotransmiterów oraz białek. Jest też kluczowa w poprawnym procesie podziału komórek, dlatego tak ważna jest dla kobiet w ciąży.
Folian a kwas foliowy Foliany to ogólna nazwa dla naturalnie występującej witaminy B9 i związków pokrewnych. Kwas foliowy to zasadniczo nazwa witaminy B9 w postaci syntetycznej (suplement lub lek). Zatem foliany przyjmujesz w diecie, a kwas foliowy – w postaci tabletek.
Kwas foliowy a anemia
Czy kwas foliowy podnosi poziom żelaza? Nie, jednak zapobiega anemii z niedoboru witamin z grupy B. Kiedy ich poziom w organizmie jest niski, dochodzi do zmniejszenia się produkcji krwinek czerwonych. Te, które powstają, są zbyt duże. W rezultacie spada poziom hemoglobiny we krwi i pacjent zaczyna odczuwać objawy niedokrwistości. Najczęściej jest to wynikiem diety ubogiej w witaminę B12 oraz B9.
Kwas foliowy a ciąża
Kwas foliowy to podstawowa z witamin dla kobiet w ciąży. Odpowiada za poprawny podział komórek, warunkuje zatem prawidłowy przebieg ciąży. Zapobiega powstawaniu wad cewy nerwowej, czyli ciężkich wrodzonych zaburzeń układu nerwowego u dziecka, takich jak: bezmózgowie, rozszczep kręgosłupa lub przepuklina układu nerwowego. Ponieważ cewa nerwowa kształtuje się około 4. tygodnia ciąży, ważne jest, by już na samym początku ciąży, a najlepiej już na etapie planowania dziecka zacząć dbać o odpowiedni poziom kwasu foliowego w organizmie. Badanie wykonasz w domu z Pakietem Badań Przed Ciążą.
Czy kwas foliowy pomaga zajść w ciążę? Kwas foliowy nie ma związku z płodnością, jednak pozwala zapobiec wadom rozwojowym płodu i zabezpiecza przebieg ciąży.
Kwas foliowy a choroby serca
Kwas foliowy bierze udział w przekształcaniu homocysteiny w metioninę. Homocysteina to aminokwas nazywany „cholesterolem XXI wieku” – jej nadmiar powoduje zmniejszenie elastyczności naczyń krwionośnych, co prowadzi do miażdżycy lub zakrzepicy. Obecność kwasu foliowego w organizmie sprawia, że poziom homocysteiny jest regulowany. Niedobór kwasu foliowego powoduje wzrost homocysteiny.
Kwas foliowy a nowotwory
Naukowcy wciąż badają wpływ kwasu foliowego na rozwój nowotworów. Analiza wielu badań na ten temat przeprowadzona przez Pieroth i in. nie jest rozstrzygająca. Można stwierdzić, że zarówno zbyt niski, jak i zbyt wysoki poziom witaminy B9 może mieć wpływ na rozwój raka. Dlatego należy dbać o to, by spożywać zalecaną dawkę kwasu foliowego.
Kwas foliowy dla seniorów
Doktor Reynolds z londyńskiego Instytutu Epileptologii przywołuje prace, w których mówi się, że seniorzy to grupa wiekowa, u której najczęściej występuje niedobór kwasu foliowego. Portal Dietetycy.org tłumaczy to częstymi zaburzeniami trawienia i stanami zapalnymi śluzówki układu pokarmowego w tej grupie wiekowej. Przekłada się to nie tylko na zwiększone ryzyko chorób serca (związek omówiony wyżej), ale potencjalnie również… demencji. Zauważono, że niski poziom kwasu foliowego u seniorów często współwystępuje z demencją lub chorobą Alzheimera, jednak nie wiadomo jeszcze, w jaki sposób te stany mogą być powiązane. Reynolds sugeruje, że niski poziom witaminy B9 może przyczyniać się do demencji i przyspieszać proces starzenia się mózgu. Jednocześnie podkreśla, że potrzebnych jest więcej badań, które przyjrzą się wpływowi kwasu foliowego na zdolności umysłowe.
Kwas foliowy – niedobór
O niedoborze kwasu foliowego świadczą takie objawy jak:
- ciągłe poczucie zmęczenia,
- mrowienie w kończynach,
- suchy i czerwony język,
- owrzodzenie jamy ustnej,
- osłabienie mięśni,
- zaburzenia widzenia,
- depresja,
- dezorientacja,
- zaburzenia pamięci,
- biegunka,
- osłabiony zmysł smaku.
Czy można brać kwas foliowy, nie będąc w ciąży?
Tak! Zwłaszcza jeśli istnieją ku temu przesłanki. Przed podjęciem decyzji o suplementacji najlepiej wykonać badanie krwi sprawdzające poziom kwasu foliowego. Powinny je wykonać przede wszystkim osoby w grupie ryzyka niedoboru witaminy B9, czyli:
Kwas foliowy
Badanie kwasu foliowego (witaminy B9) jest kluczowe dla kobiet planujących ciążę, w diagnostyce niedokrwistości i ocenie ryzyka chorób serca.
cena od: 75,05 zł
Witamina B12
Badanie stężenia witaminy B12 jest kluczowe w diagnostyce niedokrwistości i zaburzeń neurologicznych. Niezbędne dla wegan, wegetarian i osób starszych.
cena od: 58,99 zł
Homocysteina
Badanie homocysteiny pomaga ocenić ryzyko chorób sercowo-naczyniowych i miażdżycy oraz wspiera diagnostykę niedoborów witamin z grupy B (B12, B6 i B9).
cena od: 123,50 zł
Jak poprawnie suplementować kwas foliowy?
Przede wszystkim: czy warto brać kwas foliowy? Tak, zwłaszcza z tego względu, że kwas foliowy w diecie przyswajalny jest w 50 – 80%, a ten przyjmowany w postaci leków lub suplementów przyswaja się w 100%. Jeśli zatem zmagasz się z niedoborem, zaburzeniami trawienia, bądź jesteś w ciąży, suplementacja jest bardzo wskazana. Jak robić to dobrze?
Kwas foliowy metylowany to najlepiej przyswajalna, aktywna forma witaminy B9. Zalecana jest przede wszystkim kobietom w ciąży.
mgr Magdalena Palińska
dietetyk kliniczny
Należy pamiętać, że kwas foliowy obecny w żywności jest niestabilny – złe warunki przechowywania, długie gotowanie oraz promienie słoneczne przyczyniają się do jego rozkładu. Najlepszą formą spożycia produktów bogatych w foliany jest ich spożycie na surowo z warzyw oraz produktów pełnoziarnistych.
Kobiety, które w poprzedniej ciąży przechodziły przez nieprawidłowości rozwoju wady cewy nerwowej u płodu, powinny zacząć suplementację 4 mg kwasu foliowego dziennie już 4 tygodnie przed planowaną owulacją i kontynuować przyjmowanie tej dawki do 12. tygodnia ciąży.
Kwas foliowy bierz w co najmniej 2-godzinnym odstępie od wzięcia leków zobojętniających kwas żołądkowy – mogą one zaburzać wchłanianie witaminy B9.
mgr Magdalena Palińska
dietetyk kliniczny
Nadmiar folianów jest rzadko spotykaną sytuacją. Spożywając kwas foliowy wraz z pożywieniem mamy bardzo niewielkie szanse doprowadzić do jego nadmiaru w organizmie. Inna sytuacja jest w momencie niewłaściwego stosowania suplementów diety. Przedawkowanie folianów może spowodować negatywne skutki w funkcjonowaniu układu nerwowego u osób borykających się z niedoborem witaminy B12. Dopuszczalne dzienne spożycie folianów wynosi 1000 mcg / dzień. Ponadto skonsultuj się także z lekarzem, zanim połączysz kwas foliowy z preparatami ziołowymi – część z nich już zawiera witaminę B9, dlatego warto znać skład przyjmowanych suplementów, by nie przedawkować żadnego z nich.
Pamiętaj, że choć zielone warzywa liściaste są najbogatsze w kwas foliowy, dotyczy to ich surowej formy. Gotowanie obniża jego zawartość.
Natalia Kryger
Autor
mgr Magdalena Palińska
Konsultacja merytoryczna
