Nowoczesna antykoncepcja hormonalna jest skuteczną i bezpieczną metodą planowania rodziny, jednak jej stosowanie wymaga regularnej kontroli lekarskiej i monitorowania laboratoryjnego. Hormony syntetyczne mogą wpływać na funkcjonowanie niektórych układów, w szczególności na układ krzepnięcia, pracę wątroby oraz metabolizm lipidów i węglowodanów.

Pakiet badań przy antykoncepcji to zestaw badań umożliwiających kontrolę bezpieczeństwa stosowanej terapii. Ich regularne wykonywanie pozwala wcześnie wykryć ewentualne nieprawidłowości i zmniejszyć ryzyko powikłań.

Pakiet ten umożliwia szczegółową analizę:

• Układu krzepnięcia i ryzyka zakrzepicy. To najważniejszy obszar monitorowania. Pakiet zawiera ocenę podstawowych parametrów krzepnięcia (PT(INR), APTT), stężenia fibrynogenu oraz ilościowe oznaczenie D-dimerów. Estrogeny zawarte w preparatach antykoncepcyjnych mogą zwiększać ryzyko choroby zakrzepowo-zatorowej, a ten zestaw badań pozwala na ocenę potencjalnego stanu nadkrzepliwości.
• Funkcji wątroby. Hormony są metabolizowane w wątrobie, dlatego kluczowe jest monitorowanie jej stanu. Pełen panel prób wątrobowych (ALT, AST, ALP, BIL, GGTP) pozwala na ocenę ewentualnego uszkodzenia hepatocytów i ich wydolności.
• Wpływu na metabolizm. Antykoncepcja hormonalna może modyfikować gospodarkę lipidową i węglowodanową. Badanie lipidogramu i stężenia glukozy jest istotne dla oceny długoterminowego wpływu terapii na ryzyko sercowo-naczyniowe.
• Ogólnego stanu zdrowia. Morfologia krwi pozwala na ocenę ogólnej kondycji organizmu. Badanie TSH kontroluje funkcję tarczycy, której praca jest powiązana z gospodarką hormonów płciowych.

Wykonanie pakietu jest wskazane na każdym etapie stosowania antykoncepcji hormonalnej, a zwłaszcza:

• Przed rozpoczęciem stosowania antykoncepcji hormonalnej, w celu oceny wyjściowego stanu zdrowia, identyfikacji ewentualnych przeciwwskazań i oceny indywidualnego ryzyka.
• Regularnie, co najmniej raz w roku, w trakcie stosowania antykoncepcji, w celu bieżącego monitorowania wpływu hormonów na organizm.
• W przypadku wystąpienia niepokojących objawów, które mogą być związane ze stosowaniem antykoncepcji (zawsze po pilnej konsultacji z lekarzem), takich jak ból, obrzęk lub zaczerwienienie kończyn dolnych, duszności, bóle w klatce piersiowej, uporczywe bóle głowy.
• U kobiet z dodatkowymi czynnikami ryzyka zakrzepicy, takimi jak otyłość, palenie tytoniu, obciążenie rodzinne, unieruchomienie lub wiek powyżej 35 lat.

Pakiet jest przeznaczony dla kobiet, które stosują lub planują stosować hormonalne metody zapobiegania ciąży. Polecany jest:

• Każdej kobiecie przed planowanym rozpoczęciem stosowania antykoncepcji hormonalnej (tabletki, plastry, krążki dopochwowe).
• Kobietom, które już stosują antykoncepcję hormonalną, jako niezbędne, regularne badania kontrolne.
• Kobietom z grup podwyższonego ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych.
• Pacjentkom, u których w rodzinie występowały przypadki zakrzepicy, zatorowości płucnej lub udarów w młodym wieku.

Regularność badań jest kluczowa dla bezpieczeństwa terapii hormonalnej.

• Przed rozpoczęciem terapii dobrze wykonać te badania jednorazowo.
• W trakcie terapii zaleca się wykonywanie badań raz w roku. W przypadku pacjentek z grup podwyższonego ryzyka lekarz ginekolog może zalecić częstszą kontrolę poszczególnych parametrów.

Prawidłowe przygotowanie jest istotne dla uzyskania wiarygodnych wyników.

• Badanie należy wykonać w godzinach porannych, między 7:00 a 10:00.
• Zaleca się pobranie krwi na czczo (po około 8-12godzinach od ostatniego posiłku). Jest to warunek konieczny dla prawidłowej oceny lipidogramu i glukozy. W tym czasie nie wolno jeść, pić niczego poza niegazowaną wodą, palić papierosów ani żuć gumy.
• Rano przed badaniem wypij szklankę niegazowanej wody.
• W dniu poprzedzającym badanie unikaj intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożywania alkoholu.

Na wyniki badań może wpłynąć szereg czynników.

• Farmakoterapia:
  Stosowanie antykoncepcji hormonalnej jest głównym czynnikiem wpływającym na oceniane parametry. Istotne są również inne leki, np. przeciwzakrzepowe, statyny, a także suplementy (biotyna może wpływać na wynik TSH).
• Czynniki fizjologiczne:
  Faza cyklu miesiączkowego, ciąża, otyłość, palenie tytoniu, ostry stres.
• Czynniki patologiczne:
  Ostre i przewlekłe stany zapalne, infekcje, choroby wątroby, wrodzone i nabyte zaburzenia krzepnięcia.

Pakiet badań przed rozpoczęciem antykoncepcji hormonalnej jest kluczowym elementem oceny ogólnego stanu zdrowia i pozwala na identyfikację potencjalnych przeciwwskazań.

• Nieprawidłowe wyniki w badaniach PT, APTT, fibrynogen, D-dimery, zwłaszcza podwyższone stężenie D-dimerów i fibrynogenu, mogą wskazywać na prozakrzepowe działanie hormonów i zwiększone ryzyko zakrzepicy. Należy pamiętać, że są to wskaźniki niespecyficzne i ich interpretacja wymaga szerokiego kontekstu klinicznego.
• Podwyższona aktywność enzymów (ALT, AST, GGTP) może świadczyć o polekowym uszkodzeniu lub nadmiernym obciążeniu wątroby i stanowić sygnał do weryfikacji lub zmiany metody antykoncepcji.
• Niekorzystne zmiany w profilu lipidowym (wzrost stężenia cholesterolu LDL i trójglicerydów) lub w stężeniu glukozy mogą wskazywać na niepożądany, metaboliczny wpływ stosowanej antykoncepcji.
• Nieprawidłowy wynik TSH wskazuje na zaburzenia funkcji tarczycy, które wymagają odrębnej diagnostyki i leczenia.
• Morfologia krwi pozwala na ocenę ogólnego stanu zdrowia i ocena np. stanu niedokrwistości.