Hemoroidy dotykają 11% populacji ogólnej, najczęściej osób między 45. a 65. rokiem życia. Choć nie są groźne, skutecznie utrudniają codzienne funkcjonowanie. Powodują dyskomfort przy siadaniu, świąd odbytu, a nawet krew pojawiającą się przy oddawaniu stolca. Jak sobie z tym radzić i jak zapobiegać dolegliwościom w przyszłości?
Co to hemoroidy
Hemoroidy nazywane są inaczej żylakami odbytu lub guzkami krwawniczymi. To opuchnięte żyły, które położone są w kanale odbytu. Rolą tych naczyń krwionośnych jest m.in. ułatwienie oddawania kału oraz uszczelnienie odbytu, dzięki czemu mamy kontrolę nad defekacją. Kiedy stają się nabrzmiałe lub dotyka je stan zapalny, mówimy o chorobie hemoroidalnej. Wygląd oraz objawy różnią się w zależności od tego, czy mamy do czynienia z:
- Hemoroidami wewnętrznymi (1. i 2. stopnia), które wyczuwane są podczas bezpośredniego badania przez odbyt jako wypustki pod palcem.
- Hemoroidami zewnętrznymi (3. i 4. stopnia), czyli guzkami w okolicy odbytu. W przypadku najbardziej zaawansowanego stadium choroby (hemoroidy 4. stopnia), wypadają na zewnątrz odbytu oraz przybierają sinawą barwę. Wypustki tego koloru są najbardziej bolesne.
Objawy hemoroidów
Objawy hemoroidów różnią się w zależności od stopnia zaawansowania choroby.
W przypadku hemoroidów wewnętrznych pacjent może doświadczać:
- świądu i pieczenia odbytu,
- bezbolesnego krwawienia z odbytu (pacjent zauważa małe ilości jasnoczerwonej krwi na papierze toaletowym),
- bólu i dyskomfortu podczas oddawania stolca.
Przy hemoroidach zewnętrznych:
- swędzenia i dyskomfortu w okolicy odbytu,
- krwawienia z odbytu (szczególnie towarzyszącego zaparciom),
- bólu (zwłaszcza przy siadaniu),
- stanu zapalnego w okolicy odbytu,
- twardych, bolesnych, sinych wypustek przy odbycie.
W niektórych przypadkach pacjentowi może również towarzyszyć uczucie parcia na stolec lub mocz.
Krwawiące hemoroidy nie są niebezpieczne - o ile są wynikiem choroby hemoroidalnej. Jeśli mimo podejmowanego leczenia krwawienie nie mija po ok. 7 dniach, skonsultuj się z lekarzem. Symptomy, które powinny Cię zaniepokoić to towarzysząca krwawieniu gorączka, zmiana koloru lub konsystencji stolca, utrata wagi, ból podbrzusza, wymioty i nudności, zawroty głowy.
Jak rozpoznać hemoroidy
Hemoroidy leczy oraz diagnozuje proktolog. Chcąc rozpoznać żylaki odbytu przeprowadzi on badanie palcem przez odbyt - jeśli guzki są schowane. W przeciwnym razie obejrzy dokładnie okolice odbytu.
W dalszej kolejności, w przypadku hemoroidów wewnętrznych, proktolog może wykonać badanie anoskopem. Pozwoli ono obejrzeć guzki. Jeśli konieczna będzie kontrola całego odcinka odbytnicy, lekarz przeprowadzi rektoskopię.
Chcąc wykluczyć raka jelita grubego (który również może powodować krwawienie) specjalista może zlecić dokładniejsze badanie: kolonoskopię.
Hemoroidy - przyczyny
Hemoroidy nie są zaraźliwe. Powstają, gdy na żyły w okolicy odbytu nakładane jest zbyt duże ciśnienie. Najczęściej jest to konsekwencja naszego stylu życia:
- nieprawidłowej diety z niską zawartością błonnika, powodującej częste zaparcia;
- trybu siedzącego lub zbyt długiego siedzenia na toalecie;
- podnoszenia ciężarów.
W innych przypadkach guzki krwawnicze powstają w wyniku innych stanów zdrowotnych:
- przewlekłych biegunek lub zaparć,
- ciąży,
- otyłości,
- marskości wątroby,
- guzów miednicy małej,
- wrodzonego braku zastawek żylnych w żyłach trzewnych.
Hemoroidy w ciąży i po porodzie
Hemoroidy w ciąży pojawiają się w wyniku zmian hormonalnych w organizmie kobiety, najczęściej w 3. trymestrze. Powiększona macica naciska na żyły w okolicy odbytu, co powoduje wyjście guzków krwawniczych.
Hemoroidy mogą pojawić się również po porodzie, zwykle w wyniku parcia przez dłużej niż 20 minut.
Hemoroidy u dzieci
Ponieważ hemoroidy u dzieci występują rzadko, podejmuje się szerszą diagnostykę. Przede wszystkim sprawdza się, czy malucha nie dotknęły dolegliwości, które mogą powodować żylaki odbytu, np.:
- choroba Leśniowskiego-Crohna,
- nowotwór jelita grubego,
- wypadanie błony śluzowej odbytnicy.
Leczenie hemoroidów
Niezależnie od stadium choroby zaleca się prowadzić dietę przeciwzaparciową, tzn. bogatą w błonnik, z ograniczeniem ostrych przypraw i używek (zjedź niżej i sprawdź, jak wygląda dieta na hemoroidy). Dodatkowo standardową procedurą jest przepisywanie leków zwiększających napięcie ścian naczyń żylnych oraz maści bądź czopków na hemoroidy o działaniu przeciwzapalnym, jak również łagodzącym nieprzyjemne objawy.
W większości przypadków leczenie hemoroidów trwa około tygodnia.
Kluczowa w leczeniu hemoroidów jest odpowiednia higiena. Codziennie myj odbyt wodą lub wodą z szarym mydłem. Do osuszania okolic wykorzystaj osobny, czysty ręcznik. Jeśli masz taką możliwość, myj również odbyt po każdej dłuższej wizycie na toalecie lub zamiast wycierać pupę suchym papierem, namocz go w wodzie.
Domowe sposoby na hemoroidy
Nasiadówki
Jeśli spytasz swoją babunię o poradę na hemoroidy, będzie to prawdopodobnie pierwsza odpowiedź. Nasiadówka to napar z ziół, na który należy usiąść i opłukać nim okolice odbytu. Taka mała kąpiel w ziołach powinna trwać ok. 20 minut. Można wykonywać ją kilka razy dziennie. Wywarem wypełnij wannę, by woda sięgała maksymalnie do poziomu bioder lub wykorzystaj dużą miskę. W aptekach można też dostać nakładki na toaletę, które potem wypełnia się wywarem.
Na hemoroidy najczęściej poleca się nasiadówkę z kory dębu. Jest ona bogata w garbniki - substancje, które odkażą i uszczelnią naczynia krwionośne, a do tego działają przeciwzapalnie. Wybierz gotowy roztwór dostępny w aptece lub zrób go samemu. Wystarczy, że odmierzysz 20g kory i zalejesz litrem wody. Zalaną korę powinieneś gotować przez 10 min na wolnym ogniu, a potem odcedzić. Przelaną wodę wykorzystaj do nasiadówki - pamiętaj, by przestygła do maksymalnie 37 stopni C!
Zdajemy sobie sprawę, że kora dębu może być dość egzotycznym produktem. Na szczęście równie dobrze sprawdzi się rumianek z dodatkiem szałwii. Chcąc przygotować domową nasiadówkę, zalej 3 torebki herbaty z rumianku i 3 torebki herbaty z szałwii 2. litrami gorącej wody. Poczekaj 15 minut, aż herbaty ziołowe zaparzą się, a woda przestygnie.
Inne zioła na hemoroidy, które możesz wykorzystać do stworzenia nasiadówki:
- oczar wirginijski (5 - 10 g kory, liści lub nasion na 250 ml wody);
- krwawnik pospolity;
- zioła szwedzkie.
Opary łagodzą nieprzyjemne objawy: świąd, dyskomfort i uczucie ściągniętej skóry w okolicy odbytu, jak również drobne krwawienia. Wspomagają też odpowiednie pH obszaru objętego chorobą.
Po nasiadówce delikatnie przetrzyj okolice intymne miękkim ręcznikiem lub chusteczką. Możesz też wykorzystać suszarkę o delikatnym, chłodnym nadmuchu.
Lód na guzki krwawnicze
Hemoroidy to opuchnięte naczynia krwionośne. Opuchliznę ogranicza lód - robimy to, kiedy doznamy kontuzji, możemy również zastosować tę metodę przy żylakach odbytu. Ważne jest, by nie przykładać lodu bezpośrednio do skóry. Owiń kostki lodu czystym ręcznikiem lub innym kawałkiem materiału i delikatnie wykonuj okłady przez maksymalnie 15 minut. Jeśli zaczniesz czuć kłujący ból spowodowany zimnem - natychmiast zakończ zabieg.
Jeśli nie masz pod ręką kostek lodu, możesz wykorzystać opakowania mrożonek.
Organizm może nie być przyzwyczajony do oleju kokosowego w diecie. Zacznij od małych porcji - 3 łyżeczki dziennie - aby uniknąć biegunki lub niestrawności.
dr n. med. Jakub Chwiećko
lekarz pediatra
Wśród domowych sposobów radzenia sobie z żylakami odbytu opisywanych na forach internetowych można znaleźć też bardziej kontrowersyjne takie jak „czopki” z czosnku. Niewątpliwie czosnek od wieków znany jest jako znakomity środek przeciwzapalny, który wykorzystujemy przy objawach różnego rodzaju infekcji, np. bólu gardła. Jednak metoda ta w żaden sposób nie spełnia standardu leczenia, ani radzenia sobie w przypadku hemoroidów. Pomimo doniesień o skuteczności tej metody, odradzałbym eksperymentowanie z czosnkiem.
dr n. med. Jakub Chwiećko
lekarz pediatra
Zarówno badania kału jak i badania endoskopowe są uznanymi i standardowymi metodami diagnostyki nieprawidłowości przewodu pokarmowego, szczególnie w przypadku widocznych lub utajonych oznak krwawienia z odbytu. Jeśli pacjent otrzymał zalecenie wykonania badania krwi utajonej w kale w związku z podejrzeniem np. nowotworów lub polipów przewodu pokarmowego, wykonuje się je tylko, kiedy podczas defekacji nie pojawia się krew. Chcąc potwierdzić lub wykluczyć chorobę Leśniowskiego-Crohna przy wystąpieniu hemoroidów nie ma przeciwwskazań do badania kalprotektyny w kale. Również kolonoskopia nie jest potrzebna w przypadku podejrzenia choroby hemoroidalnej. Jeśli jednak lekarz ma wątpliwości lub chce wykonać pełną diagnostykę przewodu pokarmowego, zapewne sięgnie po to badanie. W przypadku już stwierdzonych hemoroidów lub występowania innych objawów z przewodu pokarmowego nie ma przeciwwskazania do wykonania kolonoskopii.
Seks analny sam w sobie nie przyczynia się do powstania hemoroidów.
Natalia Kryger
Autor
