Przyczyny biegunki – co ją wywołuje?
Zakażenie wirusowe i bakteryjne
Najczęstsza przyczyna ostrej biegunki to zakażenie wirusowe — rotawirusy, norowirusy, adenowirusy. Wirusy przenoszą się drogą kropelkową lub przez skażone jedzenie i wodę.
Bakterie — Salmonella, Campylobacter, Shigella, E. coli — to rzadsza przyczyna w Polsce, ale typowy winowajca zatruć pokarmowych podczas letnich grillów, wyjazdów lub po spożyciu surowego mięsa czy jaj.
Rzadziej biegunkę wywołują pierwotniaki, jak Giardia lamblia (lamblioza), i pasożyty jelitowe. Jeśli biegunka pojawiła się po powrocie z podróży do krajów tropikalnych, poza pasożytami warto też myśleć o malarii — jednym z jej objawów są właśnie bóle brzucha i biegunka.
Biegunka po antybiotyku i lekach
Antybiotyki zaburzają równowagę mikroflory jelita grubego — eliminują bakterie wrażliwe na leki i stwarzają miejsce dla tych opornych, które mogą toksycznie działać na jelito. Szczególnym przypadkiem jest rzekomobłoniaste zapalenie jelit wywołane przez Clostridioides difficile.
Biegunkę mogą powodować również inne leki: moczopędne, hormony tarczycy, leki antyarytmiczne, niesteroidowe leki przeciwzapalne, preparaty stosowane w cukrzycy, a nawet niektóre leki obniżające ciśnienie i przeciwdepresyjne.
Biegunka po jedzeniu – nietolerancje i zatrucia
Uczucie, że biegunka "wraca po każdym posiłku", może mieć kilka przyczyn:
- Nietolerancja laktozy – niedobór laktazy powoduje, że cukier mleczny nie jest trawiony i fermentuje w jelicie
- Nadmiar fruktozy lub sorbitolu – słodziki w gumach do żucia, sokach i słodyczach dietetycznych mogą wywoływać biegunkę osmotyczną
- Celiakia – nietolerancja glutenu prowadzi do uszkodzenia śluzówki jelita cienkiego i zaburzeń wchłaniania
- Zatrucie pokarmowe – toksyny bakteryjne (np. gronkowcowa w skażonych lodach) mogą wywołać biegunkę już po kilku godzinach od spożycia skażonego pokarmu
Biegunka przy COVID i po COVID
Biegunka to jeden z objawów zarówno ostrego COVID-19, jak i long COVID. Światowa Organizacja Zdrowia wymienia "zmiany w wydalaniu (zaparcia lub biegunka)" wśród typowych objawów długotrwałego COVID (WHO). Jeśli po przebyciu COVID-19 pojawiają się nawracające problemy żołądkowo-jelitowe, warto skonsultować się z lekarzem gastroenterologiem.
