
mgr Sylwia Bamberska
Konsultacja merytoryczna

Konsultacja merytoryczna
Adenomioza to choroba, w której tkanka błony śluzowej macicy (endometrium) wrasta w jej warstwę mięśniową. Prowadzi to do powiększenia i przewlekłego stanu zapalnego macicy, silnego bólu oraz obfitych krwawień miesiączkowych. Nawet co trzecia pacjentka nie odczuwa żadnych objawów – u pozostałych dolegliwości potrafią znacząco obniżyć jakość życia.
Adenomioza (zwana też endometriozą wewnętrzną) to stan, w którym komórki endometrium – błony śluzowej wyścielającej wnętrze macicy – wnikają w głąb jej ściany mięśniowej, czyli myometrium. Tam, tak jak w normalnym cyklu, reagują na hormony: rosną i złuszczają się. Ponieważ nie mają gdzie odpłynąć, powodują miejscowe krwawienia i stan zapalny.
Efektem jest powiększona, bolesna, niekiedy kuliście wyglądająca macica. Zmiany mogą być rozsiane (komórki rozrzucone między wiązkami mięśni) lub ogniskowe (skupione gniazda tkanki gruczołowej).
To dwa odrębne schorzenia, które jednak mogą współistnieć u tej samej pacjentki.
Adenomioza to nie endometrioza – ektopowa tkanka w adenomiozie pozostaje wewnątrz macicy, nie rozsiewa się do jamy brzusznej ani płuc.
Nawet jedna na trzy pacjentki z adenomiozą nie ma żadnych objawów – choroba wychodzi wtedy przypadkowo podczas USG. Kiedy jednak dają znać o sobie, najczęściej wyglądają tak:
Ból typowy dla adenomiozy różni się od zwykłego bólu miesiączkowego. Nie ustępuje po NLPZ, pojawia się też poza menstruacją i nasila się przy aktywności fizycznej. Wynika ze stanu zapalnego oraz mechanicznego ucisku na włókna mięśniowe przez ogniska ektopowej tkanki.
Obfite krwawienia to najczęstszy objaw adenomiozy, na który wskazuje PubMed. Długotrwałe, obfite miesiączki mogą prowadzić do niedokrwistości z niedoboru żelaza – bladości, przewlekłego zmęczenia i osłabienia. Przy podejrzeniu anemii jako powikłania adenomiozy, podstawą jest morfologia krwi i sprawdzenie stężenia ferrytyny.
Dokładna przyczyna adenomiozy nie jest znana. Badacze opisują kilka mechanizmów, które mogą ją wyjaśniać:
Czynniki ryzyka:
Adenomioza może utrudniać, ale nie uniemożliwia zajścia w ciążę. Macica zmieniona chorobowo może zaburzać implantację zarodka i jego prawidłowy transport – zarówno przez zniekształcenie jamy macicy, jak i przez przewlekły stan zapalny pogarszający jakość endometrium.
Badania pokazują, że kobiety z adenomiozą mają niższy wskaźnik ciąży klinicznej w procedurze in vitro niż pacjentki bez tej diagnozy. Ryzyko poronień i powikłań ciążowych (m.in. przedwczesnego porodu) jest wyższe.
Kiedy warto pilnie działać? Jeśli od 6 miesięcy nie udaje się zajść w ciążę, a jednocześnie towarzyszą obfite, bolesne miesiączki lub wcześniejsze poronienia – to sygnał do konsultacji z ginekologiem specjalizującym się w diagnostyce niepłodności. U kobiet po 35. roku życia ten czas skraca się do 6 miesięcy lub nawet wcześniej, gdy pojawiają się objawy sugestywne.
Rozpoznanie adenomiozy opiera się na połączeniu wywiadu, badania ginekologicznego i obrazowania. Żadne pojedyncze badanie nie daje 100% pewności bez weryfikacji histopatologicznej.
USG transwaginalne (przezpochwowe) to badanie pierwszego wyboru. W doświadczonych rękach pozwala zauważyć:
Rezonans magnetyczny (MRI) jest badaniem dokładniejszym – rekomendowanym przy podejrzeniu rozległych zmian lub gdy USG jest niejednoznaczne. Ostateczne potwierdzenie histopatologiczne jest możliwe dopiero po usunięciu macicy lub biopsji.
Badania krwi nie diagnozują adenomiozy bezpośrednio – ale pełnią ważną rolę pomocniczą:
Przy szerokim obrazie zdrowia ginekologicznego – szczególnie przy podejrzeniu adenomiozy u pacjentki z wywiadem nowotworowym w rodzinie – ginekolog może zlecić pełny panel markerów nowotworowych.
Adenomioza to choroba nienowotworowa – sama w sobie nie jest rakiem ani bezpośrednio nie prowadzi do nowotworów złośliwych. Możliwe jest jednak współwystępowanie adenomiozy z rakiem endometrium lub mięśniakami macicy, które wymagają oddzielnej oceny.
Marker CA 125 bywa podwyższony zarówno przy adenomiozie, jak i przy raku jajnika – jego wzrost wymaga interpretacji w kontekście klinicznym, a nie samodzielnie. Prawidłowe stężenie CA 125 nie wyklucza adenomiozy; podwyższone – nie przesądza o nowotworze.
Jeśli pojawiają się objawy sugestywne dla raka endometrium (nieregularne krwawienia po menopauzie, krwawienia między miesiączkami) – to wskazanie do pilnej konsultacji ginekologicznej, niezależnie od rozpoznanej adenomiozy.
Terapia dobierana jest indywidualnie – zależy od wieku pacjentki, nasilenia objawów i planów prokreacyjnych. Cel leczenia to zahamowanie postępu zmian i poprawa jakości życia.
To postępowanie pierwszego wyboru u większości pacjentek:
U kobiet planujących ciążę najczęściej stosuje się przygotowanie hormonalne analogami GnRH przed procedurą in vitro lub zabiegi chirurgiczne przy postaci ogniskowej.
Stosowane, gdy farmakoterapia nie przynosi ulgi:
Histerektomia to ostateczność, nie standardowe postępowanie pierwszego wyboru.
Zgłoś się do ginekologa, jeśli:
Endometrioza i adenomioza to jedne z najważniejszych przyczyn obniżenia jakości życia kobiet, w tym nastolatek, jak podkreśla stanowisko Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Wczesna diagnoza skraca drogę do skutecznej terapii.
Przed wizytą możesz samodzielnie sprawdzić stężenie ferrytyny i zrobić morfologię – wyniki ułatwią lekarzowi ocenę, czy długie krwawienia odbiły się na zasobach żelaza.
Gabryś M. *Adenomioza – diagnostyka i aktualne sposoby leczenia*. Monografie po Dyplomie, 2020, nr 1. - https://podyplomie.pl/czasopisma/wydania-specjalne-po-dyplomie/2020/01/adenomioza-diagnostyka-i-aktualne-sposoby-leczenia
Wyatt J et al. *Adenomyosis: Diagnosis and Management*. Am Fam Physician. 2022. PMID: 35029928. - https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35029928/
Dason ES, Maxim M, Sanders A et al. *Guideline No. 437: Diagnosis and Management of Adenomyosis*. J Obstet Gynaecol Can. 2023 Jun;45(6):417-429. PMID: 37244746. - https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37244746/
Chapron C, Vannuccini S, Santulli P et al. *Diagnosing adenomyosis: an integrated clinical and imaging approach*. Hum Reprod Update. 2020 Apr 15;26(3):392-411. PMID: 32097456. - https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32097456/
Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące diagnostyki i metod leczenia endometriozy. Ginekologia Polska. Dostępne: - https://journals.viamedica.pl/ginekologia_polska/article/download/46120/32910
Giudice LC. *Endometriosis*. New England Journal of Medicine. 2010;362:2389–2398.
Czy wiesz, jakie są rodzaje anemii i które objawy powinny być sygnałem do wyk...
Czytaj więcejEndometrioza to przewlekła choroba o podłożu zapalnym, której objawy nie ogra...
Czytaj więcejEndometrioza dotyka 10% kobiet. Poznaj objawy, metody diagnostyki i leczenia.
Czytaj więcejWiosną i jesienią pracownicy Grupy Eurocash mogą korzystać z tematycznych kam...
Czytaj więcej
Pakiet markerów nowotworowych dla kobiet
6 badań + konsultacja wyników
Pakiet podstawowych markerów nowotworowych dla kobiet. Badania pomocnicze w monitorowaniu leczeni...
cena od: 209,00 zł

28 maja 2026
8 minut czytania
Najczęstsze pytania o adenomiozę
Nie znalazłeś odpowiedzi na pytanie? Sprawdź nasze Centrum Pomocy
Centrum Pomocy
Ferrytyna
Ferrytyna to kluczowy wskaźnik zapasów żelaza w organizmie. Jej oznaczenie pozwala wcześnie wychwycić niedobory i skutecznie zapobiegać anemii z ich powodu.
cena od: 73,99 zł

Morfologia krwi (rozmaz automatyczny)
Morfologia krwi to podstawowe badanie laboratoryjne oceniające ogólny stan zdrowia. Pomaga w diagnostyce niedokrwistości, infekcji, stanów zapalnych i zaburzeń krzepnięcia.
cena od: 24,99 zł

OB (odczyn Biernackiego)
OB, czyli odczyn Biernackiego, to prosty, nieswoisty test przesiewowy pomocny w wykrywaniu i monitorowaniu stanów zapalnych oraz infekcji.
cena od: 14,99 zł
1Wybierz badania i termin
843 pakiety i badania laboratoryjne. Dojedziemy na umówioną godzinę, 7 dni w tygodniu.
2Zbadaj siebie i bliskich
Na jednej wizycie nawet 3 osoby, a za pobranie płacicie tylko raz.
3Doświadczony medyk pobiera krew
Bez stresu, bez skierowania, bez kolejek, a pobranie trwa kilka minut.
4Wyniki nawet tego samego dnia
Możesz otrzymać Mój Raport Zdrowia z interpretacją wyników i zaleceniami.