Między pierwszymi urodzinami, a szóstym rokiem życia dziecko przechodzi przez żłobek, przedszkole, skoki rozwojowe i ... dziesiątki infekcji. To czas, w którym kształtuje się odporność, budują kości i rosną wymagania żywieniowe. Pakiet badań dla dziecka (1–6) to sześć parametrów laboratoryjnych dobranych tak, by dać rodzicom i pediatrze rzetelny obraz zdrowia malucha – bez nadmiernego wydłużania listy badań.

• Morfologia krwi z rozmazem automatycznym

Ocenia układ czerwonokrwinkowy (anemia?), białokrwinkowy (infekcja? alergia?) i płytkowy. U dzieci w żłobku i przedszkolu morfologia pomaga sprawdzić, jak układ odpornościowy radzi sobie z ciągłym kontaktem z wirusami.

• CRP ilościowo

Marker stanu zapalnego – reaguje szybko na infekcje i stanu zapalne zarówno o podłożu bakteryjnym jak i wirusowym. Przy nawracających gorączkach CRP pomaga pediatrze zdecydować, kiedy potrzebny jest antybiotyk, a kiedy wystarczy leczenie objawowe i obserwacja.

• Witamina D metabolit 25(OH)

Niedobory witaminy D u dzieci są częste – szczególnie jeśli mama nie suplementowała witaminy D w ciąży lub dziecko nie otrzymuje odpowiedniej dawki po urodzeniu. Suplementacja tą witaminą zmienia się też z wiekiem: 400 IU w pierwszym półroczu, 600 IU do roku, potem 600–1000 IU do 10. roku życia. Badanie witaminy D pozwala sprawdzić obecne stężenie we krwi oraz ocenić czy aktualna dawka jest odpowiednio suplementowana.

• TSH

Tarczyca wpływa na wzrost, rozwój intelektualny i metabolizm. Nieleczona niedoczynność może prowadzić do zahamowania wzrostu i opóźnienia dojrzewania kostnego. Nadczynność – paradoksalnie – do zbyt szybkiego wzrastania i przedwczesnego zarośnięcia nasad kości. Gdy dziecko nieprawidłowo przyrasta w siatkach centylowych, ma przewlekłe zaparcia, suchą skórę lub brakuje mu energii do zabawy – TSH to jedno z pierwszych badań do zlecenia.

• Glukoza

U małych dzieci problemem nie jest zazwyczaj cukrzyca typu 2, ale cukrzyca typu 1 (autoimmunologiczna), która rozwija się nagle i często daje niespecyficzne objawy. Wykonanie badania pomaga wcześnie zareagować i zmniejsza ryzyko groźnych powikłań wymagających pilnej hospitalizacji.

• Lipidogram

W tej grupie wiekowej lipidogram nie służy do sprawdzania, czy dziecko je za dużo masła. Jego celem jest wykluczenie hipercholesterolemii rodzinnej (FH) – najczęstszej choroby genetycznej prowadzącej do przedwczesnych zawałów. Dziecko z FH rodzi się z wysokim cholesterolem mimo prawidłowej diety. Im wcześniej wykryjemy FH, tym mniejsze ryzyko miażdżycy w dorosłości. Lipidogram jest też obowiązkowym elementem „bilansu 6-latka" w ramach POZ. Zaburzenia u dziecka stanowią wskazanie do zbadania lipidogramu u rodziców.

Wykonanie pakietu badań w tym wieku to doskonały pomysł na uzupełnienie standardowych bilansów i proaktywne zadbanie o rozwój malucha.

• W ramach „bilansu dwulatka", „bilansu trzylatka" lub „bilansu 6-latka" – jako uzupełnienie standardowych wizyt kontrolnych u pediatry.
• Gdy dziecko co tydzień wraca ze żłobka lub przedszkola z nową infekcją – pakiet pomoże sprawdzić, czy za częstymi chorobami nie stoi osłabienie odporności bądź anemia.
• Jeśli maluch jest niejadkiem, blade, apatyczne lub ma mało energii – to mogą być objawy niedoborów.
• Po zakończeniu karmienia piersią lub mlekiem modyfikowanym – przejście na dietę stałą zmienia bilans witamin i minerałów.
• Przed rozpoczęciem przedszkola lub szkoły – przegląd zdrowia na nowym etapie edukacji.
• W przypadku opóźnień w rozwoju psychoruchowym – opóźniony wzrost, niedoczynność tarczycy lub zaawansowana anemia to przyczyny, które warto wykluczyć w pierwszej kolejności.
• Gdy w rodzinie występuje cukrzyca, choroby tarczycy lub hipercholesterolemia.

Pakiet jest przeznaczony dla dzieci w wieku od 1 do 6 lat będących na jednym z najbardziej wymagających etapów dzieciństwa.

• Wszystkim dzieciom w tym przedziale wiekowym – jako profilaktyczny przegląd zdrowia.
• „Niejadkom" i dzieciom z wybiórczą dietą – badania dadzą pediatrze konkretne dane do dalszego postępowania.
• Maluchom uczęszczającym do żłobka lub przedszkola, narażonym na częste infekcje.
• Dzieciom urodzonym przedwcześnie – mają mniejsze zapasy żelaza i witaminy D.
• Dzieciom, które niedawno przeszły na dietę stałą po karmieniu piersią lub mlekiem modyfikowanym.
• 6-latkom przygotowującym się do szkoły – lipidogram jest zalecany jako element badań przesiewowych przed rozpoczęciem pierwszej klasy.

Wykonywanie badań profilaktycznych u małego dziecka to inwestycja w jego zdrowie na całe życie.

• Profilaktycznie: raz w roku lub raz w danym przedziale wiekowym – szczególnie przed żłobkiem, przedszkolem i szkołą.
• Kontrolnie: jeśli badania wykażą odchylenia (np. niskie stężenie witaminy D), pediatra zaleci suplementację i badanie kontrolne po około 3–6 miesiącach.

Pobranie krwi u małego dziecka to wyzwanie, ale dobre przygotowanie może sprawić, że będzie ono znacznie mniej stresujące zarówno dla dziecka, jak i dla rodzica.

• Badanie wykonaj na czczo – przerwa od jedzenia 8–12 godzin.
• U dzieci do 3. roku życia dopuszczalna jest porcja mleka lub lekkie śniadanie 30–60 minut przed badaniem (chyba że lekarz zaleci inaczej).
• Podaj dziecku wodę rano, jak tylko wstanie – dobre nawodnienie ułatwia pobranie.
• Dzień przed badaniem unikaj intensywnego wysiłku fizycznego u dziecka.
• Ubierz malucha w luźne ubranie z łatwym dostępem do zgięcia łokciowego oraz zadbaj, by dziecku było ciepło.
• Twój spokój udziela się dziecku – wytłumacz prostymi słowami, co się wydarzy. Miej obok zabawkę lub książeczkę.

Na wyniki badań u małego dziecka może wpływać wiele czynników, dlatego tak ważna jest ich kompleksowa ocena przez lekarza.

Czynniki fizjologiczne:

• Wiek (zakresy referencyjne u dzieci zmieniają się dynamicznie), intensywny wzrost, dieta, aktualnie trwająca infekcja (nawet łagodna), stres i płacz podczas pobrania.

Czynniki patologiczne:

• Infekcje bakteryjne i wirusowe, stany zapalne, choroby przewodu pokarmowego, choroby nerek, wątroby, tarczycy.

Czynniki farmakologiczne:

• Przyjmowane leki i suplementy (szczególnie witamina D i preparaty żelaza).

Wyniki badań Twojego dziecka to cenne wskazówki dla pediatry, które pomogą ocenić jego stan zdrowia.

• Morfologia i CRP – nieprawidłowości mogą wskazywać na niedokrwistość, toczącą się infekcję, stan zapalny lub skłonności alergiczne. Podwyższone CRP to sygnał dla lekarza, że w organizmie toczy się proces zapalny.
• Witamina D – niskie stężenie jest bardzo powszechne u dzieci i może osłabiać odporność oraz negatywnie wpływać na rozwój kości i zębów.
• TSH – nieprawidłowy wynik (za wysoki lub za niski) może wskazywać na zaburzenia pracy tarczycy, które u małych dzieci wymagają szybkiej interwencji medycznej.
• Glukoza – odchylenia mogą wskazywać na zaburzenia gospodarki węglowodanowej. U dzieci szczególną uwagę zwraca się na cukrzycę typu 1.
• Lipidogram – zaburzenia w tym wieku mogą wskazywać na hipercholesterolemię rodzinną (FH). Nieprawidłowy wynik u dziecka to wskazanie do zbadania lipidogramu u rodziców.