Egzema – początki, rodzaje, objawy
Alergie

Egzema – początki, rodzaje, objawy

Egzemą potoczniej nazywa się atopowe zapalenie skóry (AZS), ale występuje ona także pod innymi postaciami. Dotyczy osób w każdym wieku. Według badań na całym świecie egzemą dotkniętych jest 15-30% dzieci oraz 2-10% dorosłych, a aż 60% zachorowań po raz pierwszy ujawnia się przed ukończeniem 1. roku życia. Przeczytaj artykuł i dowiedz się, jakie są początki egzemy, rodzaje i objawy choroby.

Egzema – co to jest?

Egzema to inaczej wyprysk, nieinfekcyjna choroba skóry. Charakteryzuje się powstaniem stanu zapalnego w wyniku kontaktu skóry z czynnikiem drażniącym lub alergicznym.

Czy egzema jest zaraźliwa?

Egzema nie jest zaraźliwa, ponieważ za jej objawy nie odpowiadają drobnoustroje, ale substancje drażniące i alergeny.

Egzema – początki

Na początku na skórze pojawia się wysypka, małe grudki, które z czasem przekształcają się w pęcherzyki. Skóra jest czerwona i obrzęknięta. Może pojawić się świąd, suchość i łuszczenie naskórka. Jeśli kontakt z czynnikiem drażniącym lub alergenem nadal będzie się utrzymywał, dojdzie do nasilenia objawów.

Rodzaje egzemy

Amerykańska Akademia Dermatologii wyróżnia 7 rodzajów egzemy:

  • wyprysk atopowy,
  • wyprysk kontaktowy,
  • wyprysk potnicowy,
  • egzema na dłoniach,
  • wyprysk zastoinowy,
  • wyprysk pieniążkowaty,
  • świerzbiączka ograniczona.

Według niektórych źródeł do egzemy zaliczany też jest wyprysk łojotokowy.

Egzema na dłoniach

Egzema dłoni spowodowana jest reakcją alergiczną. Często występuje u osób, które używają rękawiczek lateksowych lub mają kontakt z różnymi chemikaliami, detergentami, a nawet niektórymi kosmetykami. Z tego względu egzema dłoni najczęściej dotyka: pracowników laboratorium, firm sprzątających, pralni chemicznych, zakładów produkcyjnych i fryzjerów. Jedynym sposobem wyleczenia egzemy na dłoniach jest eliminacja czynnika wywołującego alergię. 

Objawy egzemy na dłoniach:

  • bardzo sucha i spierzchnięta skóra dłoni;
  • czerwone lub ciemnobrązowe plamy;
  • świąd skóry dłoni;
  • obecność bolesnych pęcherzy na dłoni, które mogą pękać i krwawić.
egzema na dłoniach

Wyprysk atopowy

Egzema często objawia się wypryskiem atopowym, przez co nazwy atopowe zapalenie skóry (AZS) i egzema stosowane są zamiennie. Nie jest to do końca poprawne, ponieważ AZS jest jednym z rodzajów egzemy. Atopowe zapalenie skóry najczęściej pojawia się już w wieku niemowlęcym – w Polsce choruje na nie co piąte dziecko.  U niemowląt wyprysk atopowy zlokalizowany jest głównie na twarzy. U starszych dzieci i dorosłych zmiany obejmują zgięcia łokci i kolan, dłonie, nadgarstki i stopy. Mogą pojawić się też na tułowiu. Atopowe zapalenie skóry objawia się świądem i suchością skóry. Dochodzi do łuszczenia naskórka. Zmieniona chorobowo skóra jest zgrubiała i zaczerwieniona. 

Wyprysk kontaktowy

Wyprysk kontaktowy powstaje w wyniku kontaktu skóry z substancjami drażniącymi (egzema niealergiczna, z podrażnienia) lub uczulającymi (egzema alergiczna). Substancjami drażniącymi są najczęściej: kosmetyki, detergenty, rozpuszczalniki, biżuteria zawierająca nikiel oraz wełna. Substancjami uczulającymi mogą być niektóre związki wytwarzane przez rośliny, konserwanty zawarte w kosmetykach lub środkach czystości, substancje zapachowe oraz niektóre leki stosowane miejscowo na skórę. Objawami egzemy kontaktowej są najczęściej:

  • wysypka – najczęściej w postaci pokrzywki;
  • świąd skóry,
  • obrzęk i pieczenie zmian skórnych,
  • suchość i łuszczenie się naskórka,
  • wysiękowe guzki i pęcherze.
wyprysk kontaktowy

Wyprysk pieniążkowaty

Wyprysk pieniążkowaty jest odmianą wyprysku kontaktowego. Może też być objawem atopowego zapalenia skóry lub liszaja obrączkowego. Najczęściej występuje u osób dorosłych, pomiędzy 50. a 70. rokiem życia, częściej u mężczyzn niż u kobiet. Przyczyną wyprysku kontaktowego są najczęściej alergeny bakteryjne (głównie paciorkowców). Objawy choroby nasilają się w wyniku kontaktu skóry z mydłem i podczas kąpieli. Wyprysk pieniążkowaty pojawia się na rękach i nogach, rzadziej na tułowiu. Ma postać okrągłych zmian z wyraźną obwódką, przypominających monetę. Ich średnica waha się od jednego do kilku centymetrów. Mogą się na nich pojawiać drobne wysiękowe pęcherzyki. Zmieniona chorobowo skóra ma tendencję do łuszczenia się i swędzenia. W leczeniu wyprysku kontaktowego stosuje się glikokortykosteroidy.

wyprysk pieniążkowaty

Wyprysk potnicowy

Wyprysk potnicowy najczęściej pojawia się u dorosłych przed 40 rokiem życia i częściej dotyka kobiet niż mężczyzn. Objawia się drobnymi i bardzo swędzącymi pęcherzami na dłoniach i stopach, które utrzymują się od 3 do 4 tygodni. Choroba może też mieć charakter przewlekły. Przyczyną wyprysku potnicowego mogą być: niektóre kosmetyki (najczęściej mydło), nikiel, kobalt, pot, palenie tytoniu, przewlekły stres i wysokie temperatury. Zmianom skórnym często towarzyszą też inne objawy takie jak: katar sienny, grzybicze infekcje skóry i AZS.

wyprysk potnicowy

Wyprysk łojotokowy

Wyprysk łojotokowy występuje w łojotokowym zapaleniu skóry. Dotyka aż u 70% dzieci do 3. miesiąca życia. U niemowląt zmiany występują na owłosionej skórze głowy – potocznie nazywane są ciemieniuchą. Mają postać tłustych łuszczących się plamek. U niemowląt wyprysk łojotokowy zazwyczaj mija samoistnie. Zmiany łojotokowe mogą też wystąpić w późniejszym okresie życia. Pojawieniu się ich sprzyjają zmiany hormonalne, dlatego najczęściej obserwowane są u młodzieży w okresie dojrzewania oraz u kobiet w trakcie menopauzy.

wyprysk łojotokowy

Zastoinowe zapalenie skóry

Zastoinowe zapalenie skóry dotyka osób powyżej 50. roku życia. Przyczyną choroby jest przewlekła niewydolność krążeniowa. Urazy, długotrwałe unieruchomienie, zakażenia bakteryjne, nadwaga, otyłość i różne czynniki drażniące również mogą się przyczyniać do rozwoju choroby.

Objawy zastoinowego zapalenia skóry:

  • swędząca i sucha skóra na nogach;
  • przebarwienia skóry nóg w okolicy żył;
  • uczucie ciężkości nóg;
  • obrzęk wokół kostek;
  • ból nóg podczas stania i chodzenia.
wyprysk zastoinowy

Przyczyny egzemy

W wielu przypadkach egzema ma podłoże genetyczne, ale to głównie różne czynniki drażniące i alergeny przyczyniają się do powstania objawów. Najczęściej są to:

Diagnostyka egzemy – jakie badania wykonać?

Jeśli niepokoją Cię jakiekolwiek zmiany skórne, skontaktuj się ze specjalistą. Leczeniem egzemy zajmuje się dermatolog lub alergolog. Lekarz postawi diagnozę na podstawie badania (obrazu klinicznego) oraz wywiadu. Poinformuj lekarza, jeśli w Twojej rodzinie zdarzały się już przypadki egzemy, alergii, astmy i kataru siennego. Jeśli zauważyłeś, że objawy pojawiły się lub nasiliły po kontakcie z jakimś czynnikiem zewnętrznym, koniecznie powiedz o tym lekarzowi. Obecnie nie ma konkretnych badań laboratoryjnych, które jednoznacznie potwierdziłyby egzemę, ale lekarz może zlecić wykonanie testów alergicznych z krwi.

testy alergiczne
testy alergiczne

Sprawdź, czy jesteś na coś uczulony!

Wiele objawów skórnych może być oznaką alergii. Zbadaj się pod kątem 28 najczęstszych alergenów.

Leczenie egzemy

Czy egzema jest wyleczalna?

Egzema nie jest w pełni wyleczalna. Odpowiednią pielęgnacją skóry, leczeniem i unikaniem czynników, które wywołują objawy, można skutecznie wyciszyć objawy.

Podstawą w leczeniu egzemy jest eliminacja czynników drażniących lub alergenów, które odpowiadają za powstanie objawów. Stosuje się również miejscowe leczenie objawowe, aby złagodzić świąd i suchość skóry. Najczęściej stosuje się:

  • Emolienty – w postaci kremów, maści lub emulsji. Mają za zadanie nawilżać skórę oraz zapobiec utracie wody.
  • Glikokortykosterydy – w postaci kremów i maści. Łagodzą stan zapalny skóry – niwelują świąd i zaczerwienienie.
  • Mokre opatrunki – stosowane w przypadku ciężkich postaci egzemy. Bandaż nasącza się maścią sterydową i owija zmienioną chorobowo skórę.
  • Fototerapia – niekiedy leczenie emolientami i sterydami nie przynosi zadowalających efektów. Wtedy lekarz może zlecić fototerapię (samo naświetlanie) lub chemioterapię (naświetlanie skóry połączone z przyjmowaniem leków miejscowo lub doustnie).
  • Inhibitory kalcyneuryny – takrolimus, pimekrolimus.
  • Antybiotyki – tylko wtedy, jeśli doszło do nadkażeń bakteryjnych zmian skórnych.
  • Leki antyhistaminowe – na przykład zawierające difenhydraminę, które skutecznie łagodzą swędzenie.

Egzema na dłoniach – leczenie domowe

Egzema dłoni? Jest na to sposób! Zmiany na skórze dłoni mogą być wyjątkowo dokuczliwe – w końcu to nimi wykonujemy większość codziennych czynności. Zobacz, jak możesz poradzić sobie z egzemą domowym sposobem.

Kąpiel podchlorynowa

Celem kąpieli podchlorynowej jest złagodzenie stanu zapalnego skóry i ograniczenie namnażania się bakterii. Aby kąpiel miała realny wpływ na skórę, należy ją przeprowadzać 2-3 razy w tygodniu. Będziesz potrzebował(-a) podchlorynu sodu, który jest standardowym domowym wybielaczem – jego stężenie powinno wynosić nie więcej niż 5,25% a roztwór nie może zawierać żadnych dodatków – to bardzo ważne, ponieważ wyższe stężenia mogą być szkodliwe dla skóry. Podchloryn sodu dostaniesz w niektórych drogeriach i sklepach chemicznych. W aptekach dostępne są też gotowe koncentraty tego związku.

Jak przygotować kąpiel podchlorynową?

Napełnij wannę letnią wodą i dodaj około pół szklanki podchlorynu sodu. Jeśli szykujesz kąpiel dla małego dziecka, do wanienki dodaj 2 łyżki podchlorynu. Następnie możesz przystąpić do kąpieli, która nie powinna trwać dłużej niż 10 minut. Pamiętaj, aby nie zanurzać ani głowy, ani twarzy w wodzie, bo podchloryn jest przeznaczony tylko do użytku zewnętrznego. Po kąpieli opłucz ciało letnią wodą i nałóż na skórę emolient.

Sentence-alert card icon
Ocet jabłkowy W wielu miejscach w sieci można przeczytać, że ocet jabłkowy jest dobrym sposobem na egzemę – nie jest to prawda. Stosowanie octu jabłkowego na skórę może wręcz nasilić objawy egzemy.

Czy egzema jest wyleczalna?

Egzema nie jest w pełni wyleczalna. Odpowiednią pielęgnacją skóry, leczeniem i unikaniem czynników, które wywołują objawy, można skutecznie wyciszyć objawy.

Egzema a inne choroby

Egzema a grzybica

Grzybica najczęściej dotyka stóp i paznokci, rzadko skóry gładkiej oraz owłosionej skóry głowy. Egzema w zależności od rodzaju może pojawić się na stopach, dłoniach, nogach, rękach, owłosionej skórze głowy, twarzy i tułowiu. Zmiany w grzybicy mają charakterystyczny wygląd: mają postać ognisk wygojonych w środku o postrzępionym, grudkowatym obwodzie. Grzybica wywoływana jest przez grzyby, dlatego decydującym kryterium rozpoznającym jest badanie mykologiczne.

egzema a grzybica skóry

Egzema a łuszczyca

Zmiany skórne w egzemie na ogół charakteryzują się większym świądem niż w przypadku łuszczycy. W egzemie skóra ulega przebarwieniu i tworzą się obrzęki. Mogą też powstać pęcherze wypełnione płynem. Zmiany łuszczycowe są bardzo suche. Skóra jest zaczerwieniona i pokryta blaszką łuszczycową. W egzemie zmiany występują głównie na dłoniach, stopach, rękach, nogach, twarzy, czasami na tułowiu. Mogą być rozlane po całym ciele. Natomiast łuszczyca występuje miejscowo. Zmiany pojawiają się na łokciach, kolanach, owłosionej skórze głowy i lędźwiach.

egzema a łuszczyca

Profilaktyka egzemy

Jedynym sposobem, aby uniknąć objawów choroby, jest eliminacja czynników drażniących i wywołujących reakcję alergiczną. Osoby cierpiące na egzemę powinny też podchodzić do pielęgnacji swojej skóry ze szczególną troską. Ich bariera ochronna nie do końca pełni swoją funkcję i nie działa tak dobrze, jak u osób zdrowych.

testy alergiczne
testy alergiczne

Sprawdź, czy jesteś na coś uczulony!

Wiele objawów skórnych może być oznaką alergii. Zbadaj się pod kątem 28 najczęstszych alergenów.

Bio photo
Autor wpisu
Agnieszka Konieczna

Absolwentka biotechnologii na Politechnice Wrocławskiej i studiów podyplomowych z content marketingu na Uniwersytecie Humanistycznospołecznym. Interesuje ją wszystko, co związane ze zdrowym stylem życia i psychologią. Autorka tekstów o tematyce medycznej i well-beingowej.

Pokaż więcej

Karolina Karabin, dr n. med.
Konsultacja merytoryczna
dr n. med. Karolina Karabin

Biolog molekularny, diagnosta laboratoryjny, szkoleniowiec. Jej pasją jest dietetyka i tematy związane ze zdrowiem przewodu pokarmowego. Szczególnie interesuje ją wpływ szeroko pojętego współczesnego stylu życia na procesy molekularne zachodzące w organizmie i długowieczność.

Pokaż więcej

our-process-widget-default-icon
Zbadaj odporność w swoim domu
  • Zamów badania online

    Podaj datę, która Ci pasuje. O wyznaczonej porze przyjedzie do Ciebie specjalista, który pobierze krew.

  • Bądź w domu i wykonaj badanie

    Badania zajmują raptem kwadrans. W tym czasie zadbamy o komofort, bezpiczene pobranie i odpowiemy na pytania. Zamiast stać w kolejce, będziesz siedzieć w ulubionym fotelu!

  • Pobierz wyniki online

    W tramwaju czy w pracy, wyniki odbierasz online, już na drugi dzień. Jeżeli masz problem z zrozumieniem wyników, pomożemy.

Podobne artykuły

Łojotokowe zapalenie skóry – objawy, przyczyny, leczenie
Łojotokowe zapalenie skóry – objawy, przyczyny, leczenie
Na łojotokowe zapalenie skóry choruje aż 70% dzieci do 3. miesiąca życia. Zobacz, jakie są objawy ŁZS i jak je leczyć!
Atopowe zapalenie skóry – objawy, leczenie, pielęgnacja
Atopowe zapalenie skóry – objawy, leczenie, pielęgnacja
Atopowe zapalenie skóry diagnozuje się już u co 5. dziecka w Polsce. Dowiedz się, jakie są objawy AZS!
Jak wygląda łuszczyca? Objawy, leczenie, rodzaje
Jak wygląda łuszczyca? Objawy, leczenie, rodzaje
Jak wygląda łuszczyca? Czy da się ją wyleczyć? Czy jest zaraźliwa? Dowiedz się wszystkiego o chorobie i jej rodzajach!
Przetłuszczanie włosów jesienią i zimą — co robić?
Przetłuszczanie włosów jesienią i zimą — co robić?
Przetłuszczanie włosów w tym czasie to częsty problem. Poznaj skuteczne sposoby na pielęgnację włosów jesienią i zimą.

© 2022 uPacjenta