Jeszcze kilka lat temu temat zdrowia pracowników w wielu firmach kończył się na pakiecie benefitów dla centrali. Dziś, kiedy organizacje działają w modelu hybrydowym, mają oddziały w różnych częściach kraju albo zatrudniają zespoły terenowe i produkcyjne, skala wyzwania wygląda zupełnie inaczej.
Zarządzanie zespołem rozproszonym to nie tylko komunikacja, procesy i spójność kultury organizacyjnej. Coraz częściej to także pytanie o to, czy pracownik z dużego miasta i osoba pracująca w mniejszej miejscowości mają równie dobry dostęp do profilaktyki zdrowotnej. I właśnie tutaj zaczyna się prawdziwy test na inkluzywność. Bo benefit zdrowotny, który działa wyłącznie dla części organizacji, staje się rozwiązaniem dla tych, którzy i tak mieli najłatwiej.
Inkluzywne środowisko pracy zaczyna się od dostępności
W HR często mówimy o równym traktowaniu. W praktyce jednak równość nie zawsze oznacza sprawiedliwość. Jeśli firma oferuje ten sam benefit wszystkim pracownikom, ale realnie korzystają z niego głównie osoby z Warszawy, Krakowa czy Wrocławia, trudno mówić o prawdziwie inkluzywnym środowisku pracy.
To jeden z największych paradoksów rozproszonych struktur. Na poziomie komunikacji wszystko się zgadza: program jest dla wszystkich. Na poziomie doświadczenia pracownika sytuacja wygląda inaczej. Osoba pracująca w biurze głównym ma placówkę pod ręką, elastyczne godziny i łatwiejszy dostęp do informacji. Pracownik magazynu, zespołu terenowego albo ktoś pracujący zdalnie z małego miasta często musi poświęcić znacznie więcej czasu i energii, żeby skorzystać z dokładnie tego samego rozwiązania.
A im większy wysiłek trzeba włożyć na starcie, tym częściej udział biorą tylko ci, którzy już wcześniej byli aktywni zdrowotnie. To właśnie dlatego inkluzywność w obszarze zdrowia pracowników nie może opierać się wyłącznie na jednym, uniwersalnym modelu.
Ten problem ma bardzo konkretny wymiar geograficzny. Dane GUS dotyczące ambulatoryjnej opieki zdrowotnej pokazują wyraźną dysproporcję pomiędzy miastem a wsią. Na koniec 2024 roku w Polsce działało 27 265 podmiotów ambulatoryjnej opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, z czego 21 829 w miastach i jedynie 5 436 na terenach wiejskich. To oznacza, że dostęp do placówek medycznych nadal jest silnie skoncentrowany w większych ośrodkach.
Zespół rozproszony to wiele różnych potrzeb
Jednym z największych błędów w projektowaniu działań wellbeingowych jest traktowanie organizacji jak jednej grupy. Tymczasem zespół rozproszony niemal zawsze oznacza kilka zupełnie różnych światów funkcjonujących w ramach jednej firmy.
Inne potrzeby mają osoby pracujące przy biurkach, inne pracownicy produkcyjni, jeszcze inne zespoły mobilne, handlowcy czy pracownicy zmianowi. Do tego dochodzi aspekt geograficzny: duże miasta, małe miasta, wsie, lokalizacje o ograniczonym dostępie do placówek medycznych.
Dlaczego standardowe benefity nie zawsze działają
W wielu firmach problem nie leży w braku działań zdrowotnych. Problemem jest ich dostępność. Jeśli skorzystanie z badań wymaga dojazdu do innego miasta, zwolnienia się z pracy albo przeorganizowania całego dnia, program zaczyna działać selektywnie. W praktyce oznacza to, że najbardziej zaangażowani pozostają ci sami pracownicy: osoby już świadome zdrowotnie, aktywne i zmotywowane.
Potwierdzają to również badania nad programami wellbeingowymi w miejscu pracy. Analizy dotyczące uczestnictwa w programach zdrowotnych (przeprowadzone wśród pracowników East Carolina University) pokazały, że najczęściej wskazywanymi barierami są niewygodna lokalizacja, brak czasu oraz trudność w dopasowaniu udziału do harmonogramu pracy. Innymi słowy: im większy wysiłek organizacyjny po stronie pracownika, tym niższa frekwencja.
To ważne pytanie dla HR: jak zaprojektować działania, które dotrą także do tych, którzy do tej pory nie korzystali z profilaktyki? Bo to właśnie tam najczęściej kryje się największa wartość.
Czytaj także:
Akcja Zdrowia jako odpowiedź na wyzwania rozproszonych struktur
Właśnie dlatego Akcja Zdrowia uPacjenta tak dobrze wpisuje się w potrzeby nowoczesnych organizacji. Zamiast oczekiwać, że pracownik dopasuje się do systemu, to rozwiązanie dopasowuje się do realiów pracy firmy. W przypadku rozproszonych struktur ma to kluczowe znaczenie.
Akcja Zdrowia może być realizowana bezpośrednio w miejscu pracy, czyli w biurze, centrum logistycznym, zakładzie produkcyjnym czy w kilku lokalizacjach jednocześnie. Dzięki temu benefit staje się realnie dostępny dla większej części organizacji. Tam, gdzie zespoły są jeszcze bardziej rozproszone, dodatkowym wsparciem są rozwiązania ogólnopolskie: możliwość realizacji badań w partnerskim punkcie pobrań, w jednej z ponad 1100 placówek w całej Polsce.
To właśnie ten model najlepiej odpowiada na wyzwanie, jakim jest inkluzywne środowisko pracy w firmie działającej w całej Polsce, bo:
- nie wyklucza pracowników z mniejszych miast i wsi,
- nie faworyzuje centrali,
- nie premiuje wyłącznie tych, którzy mają najłatwiejszy dostęp do usług medycznych.
Inkluzywność, która przekłada się na frekwencję
Z perspektywy HR i zarządu liczy się jeszcze jeden aspekt: skuteczność. Nawet najlepiej brzmiący benefit nie ma wartości, jeśli korzysta z niego niewielki procent pracowników. Właśnie dlatego rozwiązania mobilne tak dobrze sprawdzają się w rozproszonych strukturach. Im bliżej pracownika znajduje się profilaktyka, tym mniejsza bariera wejścia. Mniej formalności, mniej organizacji, mniej czasu potrzebnego na udział, co przekłada się na większe zaangażowanie i wyższą frekwencję.
To właśnie dlatego mobilne modele profilaktyki są dziś tak skuteczne. Badania nad barierami uczestnictwa jednoznacznie wskazują, że lokalizacja oraz czas potrzebny na udział należą do najważniejszych czynników wpływających na frekwencję. Im bliżej miejsca pracy znajduje się świadczenie, tym większe prawdopodobieństwo realnego skorzystania z benefitu.
W praktyce oznacza to, że zarządzanie zespołem rozproszonym zyskuje nie tylko narzędzie wellbeingowe, ale faktyczne wsparcie w budowaniu kultury organizacyjnej opartej na trosce i dostępności. Bo zdrowie pracowników nie powinno zależeć od kodu pocztowego. Właśnie na tym polega prawdziwa inkluzywność.
Sprawdź, jak może to działać w Akcji Zdrowia w Twojej firmie.
Źródła:
Person, A. L., Colby, S. E., Bulova, J. A. (2010). „Barriers to participation in a worksite wellness program”. „Nutrition Research and Practice”, 4(2), 149–154.
Główny Urząd Statystyczny, „Ambulatoryjna opieka zdrowotna w 2024 r.”, 29.05.2025.
Główny Urząd Statystyczny, „Społeczeństwo informacyjne w Polsce w 2024 roku”, 21.10.2024.
