Jak wspierać dziecko w dniu pobrania krwi? Porady psychologa

Błędy, których warto unikać w dniu pobrania krwi:

Wielokrotne pytanie dziecka, czy się boi i czy na pewno da radę.
Nerwowe uspokajanie: „Spokojnie”, „Nie bój się”, „Będzie dobrze”.
Zawstydzanie za płacz, protest lub krzyk.
Ocenianie „dzielności” przez pryzmat tego, czy dziecko płakało.
Zmuszanie do patrzenia na igłę albo odwracania wzroku.
Niepotrzebne siłowe przytrzymywanie.
Ignorowanie próśb dziecka, które można spełnić.

Nawet dobrze przygotowane dziecko może w dniu badania płakać, złościć się, kurczowo trzymać rodzica albo próbować uciec.

Nie oznacza to, że wcześniejsze przygotowanie nie miało sensu. Dziecko może wiedzieć, co się wydarzy, a mimo to nadal się bać. Sprawdź, co możesz zrobić przed pobraniem, w jego trakcie i tuż po nim, by wesprzeć swoje dziecko.

Tuż przed badaniem: mniej pytań, więcej spokoju

Kiedy widzimy zestresowane dziecko, łatwo zacząć co chwilę sprawdzać:

„Wszystko dobrze?”
„Boisz się?”
„Na pewno dasz radę?”
„Denerwujesz się?”

Takie pytania są naturalnym wyrazem troski. Zadawane jednak raz za razem, mogą nieświadomie kierować uwagę dziecka właśnie na lęk. Zamiast tego postaraj się zachować możliwie zwyczajny rytm dnia i przypomnij wcześniej ustalony plan:

„Pamiętasz? Jesteśmy razem, siadasz u mnie na kolanach i włączamy twoją bajkę”.

Im mniej niepewności, tym łatwiej dziecku odnaleźć się w sytuacji.

Emocje rodzica mają znaczenie

Zwróć uwagę także na siebie i swoje zachowanie. Skontroluj je: czy mówisz szybciej niż zwykle, nerwowo powtarzasz „będzie dobrze”, zaciskasz dłonie, a może wyraźnie się spieszysz?

Dziecko bardzo uważnie odczytuje napięcie dorosłego i zwykle je przejmuje. Nie oznacza to, że masz wejść do gabinetu z pełnym luzem. Dobrze jednak, jeśli mimo własnych emocji zachowasz możliwie spokojny ton, przewidywalność i prosty sposób komunikowania się.

Spróbuj zwolnić oddech, mówić spokojniej i używać mniej słów.

Podczas badania: jak wspierać dziecko?

W trakcie pobrania najważniejsze jest ograniczenie dodatkowego napięcia. Postaraj się zapewnić dziecku możliwie dużo poczucia bezpieczeństwa. Pomagają proste rzeczy: bliskość rodzica, możliwość skupienia uwagi na czymś innym oraz spokojne, krótkie komunikaty.

Bliskość zamiast siłowego przytrzymywania

Jeśli procedura na to pozwala, niemowlę lub małe dziecko warto trzymać blisko siebie. Starsze dziecko często może siedzieć pionowo na kolanach rodzica albo obok niego.

Należy przy tym odróżnić komfortowe podtrzymanie dziecka od siłowego unieruchomienia.

Jeśli pobranie wymaga mocnego przytrzymywania przerażonego dziecka, a sytuacja medyczna na to pozwala – warto wspólnie z personelem rozważyć przerwę i zmianę planu. Zalecenia pediatryczne wskazują na potrzebę ograniczania niepotrzebnego przymusu, szczególnie u najmłodszych dzieci.

Odwracać uwagę czy pozwolić patrzeć?

Obie strategie mogą być pomocne. Wiele zależy od konkretnego dziecka.

Jeśli Twoje dziecko chce oglądać bajkę, słuchać muzyki, dmuchać bańki, liczyć obrazki czy rozmawiać o czymś zupełnie innym, warto z tego skorzystać. Odwracanie uwagi jest jedną z dobrze przebadanych metod zmniejszania bólu i napięcia podczas procedur z użyciem igły.

Nie każdy mały pacjent chce jednak być rozpraszany. WHO podkreśla, że jeśli dziecko chce obserwować procedurę, dobrze uwzględnić tę preferencję.

Jeśli więc Twoje dziecko mówi, że chce patrzeć na igłę, nie odwracaj na siłę jego głowy ani nie zasłaniaj ręki.

Co mówić podczas pobrania krwi?

W trakcie badania sprawdza się prosty, spokojny język. Im większe emocje, tym trudniej dziecku przetwarzać długie wyjaśnienia. Dlatego warto ograniczyć komunikaty do krótkich zdań, które dają mu informację, że rodzic jest obok i kontroluje przebieg wydarzeń.

Nie trzeba też przekonywać dziecka, że nic się nie dzieje albo że nie ma czego się bać. Lepiej nazwać sytuację bez oceniania jego reakcji.

Po badaniu: jak domknąć trudne doświadczenie?

Zakończenie badania nie oznacza, że dla dziecka cała sytuacja jest już zamknięta. Może nadal być pobudzone, zmęczone, rozżalone albo potrzebować chwili bliskości i spokoju. To, co wydarzy się po badaniu, ma wpływ także na to, jak dziecko zapamięta całą sytuację.

Nie musicie od razu analizować przebiegu pobrania ani przekonywać dziecka, że nie było tak źle. Czasem lepiej po prostu pobyć obok, przytulić, odpocząć.

Jeśli jednak Twoje dziecko chce wrócić do tego, co się wydarzyło, wysłuchaj je.

Warto też uważać na ocenianie reakcji dziecka. Zamiast: „Widzisz? Nie było czego się bać!” czy „Ale byłeś dzielny, nawet nie płakałeś!”, lepiej powiedzieć:

„Gotowe!”
„To było dla ciebie trudne i już jest za nami”.
„Mocno trzymałeś mnie za rękę i dałeś radę przez to przejść”.

Można też zaplanować po pobraniu coś przyjemnego: wspólną przekąskę, spacer, chwilę z ulubioną bajką. Nie jako nagrodę za „dzielność” czy brak płaczu, ale jako spokojne zakończenie trudnego dla dziecka momentu.

Dowiedz się, co zrobić, gdy badanie jest już za Wami. To, co wydarzy się po pobraniu, też ma znaczenie. Przeczytaj, jak rozmawiać z dzieckiem po badaniu krwi, albo wróć do przewodnika „Badanie krwi dziecka krok po kroku”.

To, co naprawdę je angażuje: bajka, książeczka, zabawka, muzyka, rozmowa, bańki czy wspólne liczenie. Nie ma jednej metody dobrej dla wszystkich dzieci.

Tak, jeśli chce. Nie każde dziecko czuje się lepiej, kiedy odwraca wzrok. Nie warto zmuszać ani do patrzenia, ani do rozpraszania się.

Jeśli sytuacja medyczna na to pozwala, warto zrobić chwilę przerwy, pomóc dziecku wrócić do równowagi i dopiero ustalić z personelem kolejny krok.

Błędy, których warto unikać w dniu pobrania krwi: