Opis badania
Apo B to badanie stężenia apolipoproteiny B we krwi – białka, które wchodzi w skład każdej cząsteczki "złego cholesterolu" (LDL i jej prekursorów: VLDL oraz IDL). Ponieważ każda z tych cząsteczek zawiera dokładnie jedną molekułę Apo B, wynik tego badania odpowiada na pytanie, ile cząsteczek aterogennych (czyli sprzyjających rozwojowi miażdżycy) krąży we krwi – nie tylko jaka jest ich łączna masa, jak w przypadku standardowego LDL-cholesterolu.
Czym różni się Apo B od cholesterolu LDL?
LDL-cholesterol (LDL-C) pokazuje, ile cholesterolu znajduje się w cząsteczkach LDL. Apo B odzwierciedla natomiast liczbę wszystkich cząsteczek aterogennych, ponieważ każda z nich zawiera jedną molekułę apolipoproteiny B. Ta różnica ma znaczenie kliniczne: u części osób cząsteczki LDL są małe i uboższe w cholesterol, więc przy tym samym stężeniu LDL-cholesterolu ich liczba, a tym samym ryzyko sercowo-naczyniowe, może być większa, niż sugeruje sam lipidogram. Zdarza się to najczęściej przy podwyższonych triglicerydach, cukrzycy typu 2, otyłości i zespole metabolicznym.
Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) i Europejskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą (EAS) z 2019 roku dopuszczają oznaczanie Apo B w celu dokładniejszej oceny ryzyka właśnie u tych osób, a także u osób z bardzo niskim stężeniem LDL-cholesterolu, u których standardowy profil lipidowy może nie oddawać pełnego obrazu.
Apo B bywa też pomocne w ocenie skuteczności leczenia hipolipemizującego, np. statynami. Głównym parametrem monitorowania terapii pozostaje jednak LDL-cholesterolu.
Badanie wykonuje się z krwi żylnej, a jego wynik warto rozpatrywać razem z pełnym profilem lipidowym (cholesterol całkowity, LDL, HDL, trójglicerydy) – np. w ramach Pakietu zdrowia metabolicznego, który obejmuje szerszą ocenę parametrów metabolicznych.
Apo B nie zastępuje lipidogramu – uzupełnia go, dokładniej opisując liczbę cząsteczek aterogennych krążących we krwi.
Badanie krwi uPacjenta
Wybierz badania w Katalogu badań
Wybierz badania w Katalogu badań
760 laboratoryjnych badań podstawowych i specjalistycznych
Zapewniamy najwyższą jakość i dokładność
Wyniki dla większości badań są dostępne już tego samego dnia
Zamów badania i wybierz termin
Zamów badania i wybierz termin
Wybierasz dowolny dzień i godzinę - 7 dni w tygodniu
Na jednej wizycie mogą być aż 3 osoby – a za badanie zapłacicie tylko raz
Badanie trwa około 15 minut
Odbierz i zrozum wyniki badań
Odbierz i zrozum wyniki badań
Badania i wyniki zawsze w jednym miejscu: Panelu pacjenta
Łatwe zarządzanie: umawiasz, edytujesz i ponawiasz zamówienia
A dzięki naszej interpretacji wyników Raport Zdrowia lepiej rozumiesz swoje zdrowie
Kiedy warto wykonać to badanie?
Apo B polecamy, gdy chcesz dokładniej zrozumieć swoje ryzyko sercowo-naczyniowe – zwłaszcza kiedy sam wynik LDL nie daje pełnego obrazu.
- Podwyższone trójglicerydy: gdy lipidogram wykazał wysokie triglicerydy, LDL-cholesterol gorzej odzwierciedla liczbę cząsteczek aterogennych, a przy bardzo wysokich wartościach jego wyliczenie bywa niewiarygodne.
- Cukrzyca lub zespół metaboliczny: u tych osób częściej występują małe, gęste cząsteczki LDL, więc liczba cząsteczek może być większa, niż sugeruje LDL-cholesterol.
- Obciążenie rodzinne chorobami serca: gdy u krewnych pierwszego stopnia wystąpiła przedwczesna choroba wieńcowa lub zawał serca albo rozpoznano hipercholesterolemię rodzinną czy rodzinną hiperlipidemię mieszaną.
- Monitorowanie leczenia statynami: jako uzupełnienie oceny LDL-cholesterolu u osób leczonych statynami, szczególnie gdy LDL-cholesterol jest niski, a ryzyko nadal budzi wątpliwości.
- Prawidłowy LDL, ale niejasne ryzyko: np. przy otyłości brzusznej, obniżonym HDL-cholesterol lub podwyższonych triglicerydach.
Komu polecamy wykonanie badania?
Badanie Apo B szczególnie warto rozważyć w kilku konkretnych sytuacjach zdrowotnych.
- Osoby z dyslipidemią rodzinną: gdy w rodzinie rozpoznano hipercholesterolemię rodzinną lub mieszaną hiperlipidemię.
- Osoby z cukrzycą typu 2: często towarzyszy jej dyslipidemia aterogenna (podwyższone triglicerydy, obniżone HDL-cholesterol, małe i gęste cząsteczki LDL), w której LDL-cholesterol może nie odzwierciedlać liczby cząsteczek aterogennych.
- Osoby z otyłością lub zespołem metabolicznym: nadmiar tkanki tłuszczowej, zwłaszcza w okolicy brzucha, sprzyja insulinooporności i podwyższeniu triglicerydów, a to zwiększa udział małych, gęstych LDL.
- Osoby leczone statynami lub innymi lekami hipolipemizującymi: jako uzupełnienie oceny LDL-cholesterol u osób przyjmujących statyny lub inne leki obniżające lipidy.
- Osoby z historią zawału serca lub udaru w rodzinie: gdy rodzinne obciążenie chorobami sercowo-naczyniowymi uzasadnia rozszerzoną diagnostykę.
Jak często wykonywać to badanie?
Apo B nie jest badaniem przesiewowym i nie ma ustalonej częstotliwości jego wykonywania w populacji ogólnej
Zwykle wystarcza jednorazowe oznaczenie, np. gdy lipidogram wypadł granicznie lub niejednoznacznie i warto dokładniej ocenić ryzyko sercowo-naczyniowe. Badanie nie wymaga bycia na czczo.
U osób leczonych hipolipemizująco (np. statyną, a w razie potrzeby także ezetymibem) lekarz może zlecić Apo B jako uzupełnienie kontroli leczenia. Głównym parametrem monitorowania terapii pozostaje jednak LDL-cholesterol, a częstotliwość badań ustala lekarz indywidualnie.
Jak przygotować się do badania?
Przygotowanie do badania Apo B jest proste i zajmuje chwilę – poniżej najważniejsze wskazówki.
Czy na badanie Apo B trzeba być na czczo?
Nie, badanie Apo B można wykonać o dowolnej porze dnia, niezależnie od posiłków. Jeśli jednak oznaczenie wykonywane jest razem z pełnym lipidogramem (cholesterol całkowity, LDL, HDL, trójglicerydy), zaleca się zachowanie 8–12 godzin od ostatniego posiłku, co zwiększa wiarygodność pozostałych parametrów.
- Pora badania: najlepiej zgłosić się w godzinach porannych, między 7:00 a 10:00.
- Na czczo: nie jest wymagane dla samego Apo B, ale rekomendowane przy łączeniu z lipidogramem.
- Nawodnienie: rano warto wypić szklankę niegazowanej wody.
- Aktywność fizyczna: w dniu poprzedzającym badanie warto unikać intensywnego wysiłku.
- Leki: jeśli przyjmujesz leki wpływające na lipidogram (np. statyny), skonsultuj z lekarzem, czy i kiedy wykonać badanie – nie odstawiaj leków samodzielnie.
Jeśli badanie Apo B wykonywane jest w celu monitorowania terapii statynami, najlepiej zlecać je w odstępach ustalonych wcześniej z lekarzem – to pozwala rzetelnie porównywać wyniki w czasie.
Czynniki mające wpływ na wynik
Na wynik Apo B mogą wpływać czynniki niezwiązane z samym ryzykiem sercowo-naczyniowym – warto je znać przed interpretacją wyniku.
- Ciąża: stężenie Apo B może przejściowo wzrastać w czasie ciąży i obniżać się po porodzie.
- Niedoczynność tarczycy: zaburzenia hormonów tarczycy mogą podwyższać stężenie Apo B.
- Niektóre leki: niektóre leki mogą pośrednio pogarszać profil lipidowy, m.in. glikokortykosteroidy, niektóre leki moczopędne, preparaty o działaniu androgennym, część hormonalnych środków antykoncepcyjnych oraz niektóre leki stosowane w terapii HIV i w psychiatrii. Z kolei statyny, ezetymib i inhibitory PCSK9 obniżają stężenie Apo B. Leków przyjmowanych na stałe nie należy odstawiać bez zgody lekarza.
- Dieta bogata w tłuszcze nasycone i cukry proste: może podwyższać stężenie cząsteczek aterogennych.
- Siedzący tryb życia: niska aktywność fizyczna wiąże się z mniej korzystnym profilem lipidowym.
Co mogą oznaczać wyniki poza zakresem?
Podwyższone Apo B: co oznacza?
Podwyższone stężenie Apo B wskazuje na zwiększoną liczbę cząsteczek aterogennych we krwi, co wiąże się z większym ryzykiem rozwoju miażdżycy. Możliwe przyczyny obejmują:
- Zaburzenia genetyczne: np. rodzinna mieszana hiperlipidemia lub hipercholesterolemia rodzinna.
- Cukrzycę, zespół metaboliczny i otyłość: stany te często wiążą się z większą liczbą małych, gęstych cząsteczek LDL.
- Niedoczynność tarczycy: zaburzenia hormonalne mogą wtórnie podwyższać stężenie Apo B.
- Przyjmowanie niektórych leków: np. androgenów, beta-blokerów, leków moczopędnych lub progestagenów.
- Ciążę: stężenie Apo B może przejściowo wzrastać, wracając do wyjściowych wartości po porodzie.
Wartości docelowe Apo B różnią się w zależności od indywidualnego ryzyka sercowo-naczyniowego pacjenta – to nie jest jeden uniwersalny zakres referencyjny, lecz cel kliniczny ustalany przez lekarza:
- Małe lub umiarkowane ryzyko sercowo-naczyniowe: poniżej 100 mg/dl.
- Duże ryzyko sercowo-naczyniowe: poniżej 80 mg/dl.
- Bardzo duże ryzyko sercowo-naczyniowe: poniżej 65 mg/dl.
- Ekstremalnie wysokie ryzyko sercowo-naczyniowe: poniżej 55 mg/dl.
Obniżone Apo B: co oznacza?
Niskie stężenie Apo B jest rzadkie i najczęściej wiąże się z genetycznym zaburzeniem metabolizmu lipidów, takim jak abetalipoproteinemia – spotykana w zespole Bassen-Kornzweiga, bardzo rzadkiej chorobie genetycznej.
Wynik badania Apo B zawsze interpretuje lekarz w kontekście objawów, przyjmowanych leków i innych badań, w tym pełnego profilu lipidowego.



