Rak a praca - jak wspierać pracownika z nowotworem?

Diagnoza nowotworu to trudny orzech do zgryzienia zarówno dla pracownika, jak i pracodawcy. Chorzy często pragną kontynuować pracę, jednak m.in. ze względu na brak elastycznego czasu pracy lub osłabienie fizyczne muszą iść na zwolnienie lub urlop. Z kolei pracodawca pragnie ograniczyć absencję pracowników i zwiększać ich wydajność. Jak pogodzić interesy obu stron?

Rak to najczęstsza przyczyna zgonów w Polsce. Wśród osób w wieku produkcyjnym współczynnik zachorowalności jest niemal dwukrotnie wyższy u kobiet. Obserwuje się także rosnący trend w zachorowalności dzieci na raka [1] - co nie pozostaje bez znaczenia dla pracodawców. Wiąże się to z częstszymi zwolnieniami z racji opieki nad dzieckiem.

Rak a praca fizyczna i zawodowa

Czy z rakiem można pracować? Tak, jeśli pacjent czuje się na siłach. Jeśli zdrowie na to pozwala, jest to nawet wskazane: według badań [2] wśród osób z chorobą nowotworową praca jest sposobem na uniknięcie izolacji społecznej. Działa również kojąco na poczucie własnej wartości i zachowuje sens życia, a nawet wrażenie kontroli nad życiem. Wielu pacjentom praca pozwala także zapomnieć o trudnych przeżyciach związanych z chorobą. Nie sposób też nie wspomnieć, że jest to sposób na utrzymanie względnego poziomu statusu majątkowego i opłacenia leczenia.

Dzięki rozwojowi medycyny coraz więcej osób wraca do pracy po zdiagnozowaniu choroby i przebytym leczeniu - dotyczy to blisko 60% pacjentów! Jednak ze względu na osłabienie organizmu oraz stres przed reakcją pracodawcy czy pracowników część z nich rezygnuje z powrotu [2].

Wsparcie osoby z nowotworem

Często mimo szczerych chęci, pracownik chory na raka nie jest w stanie pracować równie wydajnie, co przed diagnozą i/lub leczeniem. W takiej sytuacji pracodawca może pozostać otwarty na formę współpracy w niepełnym wymiarze godzin oraz możliwości odbywania badań i konsultacji medycznych w trakcie godzin pracy. Dobrze pamiętać, że chorzy potrzebują stopniowego zwiększania obciążenia obowiązkami [2].

Choć osobie chorej na nowotwór przysługuje wypłacanie 80% pensji przez 33 dni w roku, a dalej: świadczenia ZUS [3], świadczenia finansowe nie są jedyną potrzebną pomocą. Nadzwyczaj ważna pozostaje kwestia wsparcia emocjonalnego, także ze strony organizacji, pracowników i przełożonych [2]. Tutaj może pomóc dostęp do opieki psychologa, jak i rozmowa najpierw z osobą chorą o sposobie poinformowania innych o chorobie (jeśli będzie sobie tego życzyć) i/lub o zmianie np. wymiaru godzin lub charakteru jej pracy. W dalszej kolejności należy przekazać ustalone informacje zespołowi.

Komunikacja z chorym pracownikiem to ważny element, który powinien zwrócić uwagę liderów i managerów zespołów. Chorzy na raka boją się niezrozumienia. Należy zwrócić uwagę najbliższego działu na zachowania, z którymi często mierzą się pracownicy z nowotworem: nadmierne współczucie, zazdrość lub złość wobec „lepszego traktowania”, bądź dyskryminowanie ze względu na chorobę [2].

Okazją do rozmów o poważnych chorobach mogą być dedykowane Akcje zdrowia w firmie. Będzie to wyznaczony dzień (lub więcej, w zależności od potrzeb), podczas którego pracownicy będą mieli okazję zbadać się pod kątem wybranych chorób oraz dowiedzieć się więcej o stopniu zachorowalności, sposobach profilaktyki, jak również możliwego przebiegu choroby.

Opiekę dla osób przewlekle chorych zapewnia jedynie 38% firm, a zaledwie 9% deklaruje posiadanie programów wspomagającym powrót do pracy [2]. Wyróżnij się i spraw, że Twoja firma będzie wspierającym miejscem, w którym dłuższe zwolnienie lekarskie nie przekreśla dalszej kariery, a choroba nie jest powodem do dyskryminacji.

Źródła:

1. https://publicum.umed.lodz.pl/fileView.seam?fileName=Sytuacja_zdrowotna_2020_PL_internet.pdf&affil=&entityType=book&fileTitle=Sytuacja_zdrowotna_2020_PL_internet.pdf+%2F+119+MB+%2F+&lang=pl&fileId=AML35821e5109244f0fa34ddea378e13c3e&cid=389568
2. https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/19343/Magdalena_Pluta_Praca_zawodowa_w_zyciu_osob_z_choroba_nowotworowa.pdf?sequence=1&isAllowed=y 
3. https://www.zus.pl/swiadczenia/zasilki/zasilek-chorobowy/z-ubezpieczenia-chorobowego/prawo-do-zasilku-i-okres-przyslugiwania