Ugryzł mnie kleszcz — czyli krótki poradnik jak radzić sobie z ukąszeniem

17 maja 2019 8 min

Wielu pacjentów pyta nas o to, jak postępować, gdy ukąsi ich kleszcz oraz jak przeprowadzić testy na obecność odkleszczowych wirusów. W odpowiedzi na ich potrzeby zebraliśmy najpopularniejsze wątpliwości i stworzyliśmy krótki poradnik zawierający najważniejsze informacje, o których należy pamiętać przed wyjazdem na wakacje, czy kolejną rowerową wycieczkę.

Jak duże jest obecnie zagrożenie ukąszenia przez kleszcza?

Spore. Kleszcze żerują w okresie marzec-listopad, ale ugryzienia notowano także zimą. Najbardziej niebezpieczne są jednak porą wiosenną, ponieważ mają wtedy postać nimf. Nimfy to drugie stadium rozwoju kleszczy (po larwie) i to właśnie w tym okresie są one najbardziej wygłodniałe. Najwięcej okazów w Polsce można spotkać na Mazurach i w okolicach Ślęży, ale nie oznacza to, że miasta są od nich całkowicie wolne. Dobrze jest wiedzieć, że kleszcze wbrew popularnemu mitowi nie spadają z drzew, a żyją w krzakach, krzewach i trawie. Pamiętajmy więc, że wszędzie tam, gdzie są krzewy, łąki i krzaki istnieje szansa na „złapanie” kleszcza.

Dlaczego jest ich tak dużo?

Powodem zwiększającej się ilości kleszczy w naszym kraju, a co za tym idzie, zachorowań na boreliozę, są słabe zimy. Ocieplenie klimatu niestety i w tym przypadku działa na naszą niekorzyść. Innym ważnym powodem zwiększania się ilości kleszczy jest spadek populacji ptaków, a zwłaszcza wróbli, które uznają pajęczaki za swój przysmak. Naukowcy zauważyli także, że liczba kleszczy wrasta w dwa lata po urodzaju żołędzi. Dlaczego? Otóż w żołędziach lubują się myszy, a te z kolei są idealnym miejscem na rozmnażanie się kleszczy. Jeśli więc chcesz unikać kleszczy, powinieneś unikać także kontaktu z dzikimi gryzoniami.

Czy wszystkie kleszcze roznoszą choroby?

Nie. Badania wykazały, że odsetek kleszczy zakażonych chorobami wynosi jedynie 25-35%, a natężenie to jest różne w zależności od pary roku i regionu, w którym się rozwijają. Najpopularniejszą bakterią wśród kleszczy jest Borellia. Odsetek zarażonych nią osobników wynosi aż 20-25% wśród wszystkich zakażonych kleszczy i prowadzi do osławionej już boreliozy. Poza Borellią kleszcze potrafią przenosić aż 70 różnych patogenów, które mogą powodować wiele chorób zarówno u ludzi, jak i zwierząt.

Jak bronić się przed kleszczami?

Niestety nie istnieje jeden sprawdzony sposób na to, by całkowicie ustrzec się przed kleszczami. Jest jednak kilka metod doraźnych. Przede wszystkim wchodząc do lasu czy na łąkę należy zadbać o odpowiedni strój. Pomocne będą długie spodnie, zabudowane buty, koszula z długim rękawem i kapelusz. Wszystko najlepiej w jasnych kolorach tak, byśmy szybciej mogli dostrzec kleszcza już na ubraniu.

Poza odpowiednim strojem pomocne będą także środki chemiczne stworzone z myślą o odstraszaniu kleszczy. W aptekach znajdziemy zarówno bardziej naturalne specyfiki zawierające w sobie aromaty bazylii, kopru, oleju tymiankowego czy miodli indyjskiej, których to zapachów kleszcze nie tolerują. Na rynku istnieją też środki, które w swoim składzie posiadają z DEET czy IR 3535 i są nieco bardziej skuteczne niż naturalne preparaty. Co ważne, decydując się na mocniejszy odstraszacz, lepiej będzie wybrać ten z IR 3535. Substancja ta jest mniej toksyczna, przez co minimalizujemy ryzyko podrażnień skóry oraz ewentualnych alergii.

Co zrobić po ukąszeniu?

Przede wszystkim zachować spokój. Po każdym spacerze warto przyjrzeć się swojemu ciału, zwłaszcza w okolicach pachwin i skóry głowy, ale także ubraniom. Jeśli znajdziesz kleszcza, który już zdążył wbić się w skórę, wyciągnij go delikatnie pęsetą, chwytając tuż przy skórze, by nie ryzykować oddzielenia głowy od reszty ciała. Jeśli jednak główka zostanie, nie wpadaj w panikę, ponieważ odpadnie sama wraz ze złuszczeniem się naskórka w przeciągu kilku dni.

Po wyciągnięciu insekta bacznie obserwuj miejsce ukąszenia i okalający je rumień nawet do kilku tygodni po zdarzeniu. Jeśli zaczerwienienie nie pojawiło się lub nie powiększyło, nie oznacza to ciągle, że jesteś całkowicie bezpieczny. W ciągu nawet sześciu tygodni po ukąszeniu zwróć uwagę, czy nie towarzyszą ci objawy podobne do grypy, tj. bóle mięśni, gorączka i ogólne zmęczenie, ponieważ mogą być to pierwsze symptomy zarażenia.

Kiedy powinienem wykonać badania z krwi?

Jeśli istnieją obawy, na podstawie których istnieje prawdopodobieństwo choroby, najlepiej będzie wykonać badanie krwi na obecność przeciwciał IgG/IgM. By otrzymać prawidłowy wynik, wstrzymaj się z nimi do 4-6 tygodni po ukąszeniu.

Jakie warunki muszą być spełnione, aby dokonać analizy kleszcza?

Analiza kleszcza jest z pewnością szybszą niż badanie krwi, metodą na sprawdzenie ryzyka boreliozy i innych chorób kleszczopochodnych. Sposób ten jest jednak dość dyskusyjny i trudniejszy do postawienia poprawnej diagnozy. Nawet jeśli okaże się, że pajęczak był zarażony, nie oznacza to jeszcze, że wirus został przekazany osobie ukąszonej. By go jednak zbadać, musimy przechowywać żywego kleszcza w szczelnym zamknięciu przez krótki czas i zwrócić uwagę na jego rozmiar, ponieważ małe osobniki nie nadadzą się do testów. Jeśli chodzi o same badania, które specjaliści powinni wykonać na kleszczu, są to: TBEV, B.burgdorferi, A.phagocytophillum, E.chaffeensis, E. muris met. real time PCR jakościowo.

Co jeśli wyniki badań będą pozytywne?

W takim przypadku należy jak najszybciej udać się do lekarza pierwszego kontaktu lub specjalisty od chorób zakaźnych. Nie próbujmy diagnozować się sami, ponieważ takie choroby jak borelioza, odkleszczowe zapalenie mózgu, czy babeszjoza, a także ciąg innych im podobnych, są wyjątkowo groźne dla zdrowia człowieka i mogą mieć znaczący wpływ na całe nasze późniejsze życie.

Badania krwi skierowane na przeciwciała IgG/IgM znajdują się także w ofercie uPacjenta. Wśród nich znalazły się Borelioza IgG i IgM, Borelioza IgG met. western-blot I Borelioza IgM met. western-blot oraz TBE (wirus odkleszczowego zapalenia mózgu) IgM met. ELISA i TBE (wirus odkleszczowego zapalenia mózgu) IgG met. ELISA. Dla naszych klientów przygotowaliśmy również dwa, specjalne panele:

  • Panel koinfekcji w boreliozie (Anaplazmozma IgG, Babeszjoza IgA, Bartoneloza IgG, Chlamydioza IgG, Jersinoza IgG, Mykoplazmoza IgG i IgM) met. ELISA, IIF 
  • Panel infekcji odkleszczowych (rozszerzony) met. Real Time PCR (Borrelia b., Babesia d., Bartonella h., Anaplasma p., Mycoplasma p., Toxoplasma g.)

Aby zamówić domowe pobranie próbki, wystarczy wejść na stronę https://upacjenta.pl/, a następnie wybrać datę i miejsce zamawianej wizyty.

Wszystkie badania wraz z domowym pobraniem krwi możesz zamówić na naszej stronie

Zamów badania do domu