Nietolerancja glutenu i laktozy — objawy, przyczyny, badania

3 Cze 2019 10 min

Choć nietolerancje pokarmowe zdarzają się coraz częściej, wiele z nich pozostaje nierozpoznanych. Pacjentom wydaje się, że są to dolegliwości wieku dziecięcego i jako dorosłym są nam już niestraszne. Jednak nic bardziej mylnego. Sprawdź, czym charakteryzują się najpopularniejsze nietolerancje i jakie badania przeprowadzić, by upewnić się w ewentualnej diagnozie.

Nietolerancja, a celiakia  

Przede wszystkim należy zdawać sobie sprawę, że nietolerancja glutenu, a celiakia, to dwie różne przypadłości. Celiakia jest nieuleczalną chorobą, charakteryzującą się zanikiem kosmków jelita cienkiego. Kosmki te, są odpowiedzialne za prawidłowe trawienie pokarmów, dlatego ich zanik w skrajnych przypadkach może prowadzić do nawet niedożywienia.

 

Nietolerancja natomiast często bywa przejściowa i nie prowadzi do nieodwracalnych zmian w organizmie. W obu przypadkach najważniejsza w leczeniu objawów będzie ścisła dieta, wykluczająca całkowicie produkty zawierające gluten.

Podstawowe objawy nietolerancji  

Objawy zarówno nietolerancji laktozy, jak i glutenu charakteryzują się nieprzyjemnościami trawiennymi, takimi jak:

  • Nudności i wymioty,
  • Wzdęcia,
  • Biegunki,
  • Oddawanie nadmiernej ilości gazów,
  • Bóle brzucha.

Ponadto, w przypadku nietolerancji laktozy mogą pojawić się kolki i poczucie „przelewania się” w jelitach. Zaś pacjenci z objawami nietolerancji glutenu często skarżą się na poczucie pieczenia w okolicach wlotu do żołądka, drętwienie kończyn, skurcze mięśni, a także bóle głowy i ogólne złe samopoczucie po spożyciu produktów bogatych w ten problematyczny składnik.

Przyczyny nietolerancji pokarmowych

Przyczyny nietolerancji laktozy rozróżniamy na dwie grupy: wrodzoną oraz nabytą. Wrodzona nietolerancja laktozy to tzw. alaktazja. Sprawia ona, że organizm nie wytwarza samodzielnie alaktazy, niezbędnej do trawienia laktozy. Jej pierwsze objawy można zaobserwować już w dzieciństwie (zwykle w okolicach 2-4 roku życia), ale zdarza się, że jest zauważalna już przy pierwszym karmieniu dziecka mlekiem matki. W takim przypadku należy niezwłocznie zmienić pokarm dziecka na modyfikowane mleko bezlaktozowe.

 

Najczęściej spotykaną formą nietolerancji laktozy jest nietolerancja nabyta. Często rozwija się ona z wiekiem i zazwyczaj trwa okresowo. Do czynników, które mogą ją powodować, należy szereg chorób, np. celiakia, zespół jelita krótkiego, zespół Leśniowskiego-Crohna czy mukowiscydoza. Warto mieć na uwadze, że wiele ssaków traci umiejętność trawienia laktozy w wieku dorosłym, dlatego ta przypadłość nie powinna dziwić również u ludzi.

 

W przypadku nietolerancji glutenu sprawa wygląda podobnie. Jednak gdy pacjent cierpi na celiakię (a nie jedynie nietolerancję), musi zdawać sobie sprawę, że jest nosicielem specyficznych zmian genetycznych. To właśnie one automatycznie predysponuje jego układ odpornościowy do rozpoznawania glutenu jako substancji wrogiej. Ze względu na zmiany te, celiakia jest chorobą obecnie uznawaną za nieuleczalną, a w jej „uśpieniu” pomóc może jedynie odpowiednia dieta.

Zamienniki uczulających produktów

Produkty mleczne i ziarniste nie są niezbędne dla prawidłowego działania ludzkiego organizmu. Trzeba im jednak przyznać, że urozmaicają dietę, a także oferują unikalne walory smakowe. Zawierają także wiele witamin i mikroelementów, których w przypadku nietolerancji żywieniowych musimy szukać gdzie indziej. Na szczęście producenci żywności coraz częściej uwzględniają osoby chore podczas wprowadzania na rynek nowych produktów.

 

Czym zastąpić nabiał i mleko? Na sklepowych półkach znajdziesz sporo artykułów przeznaczonych dla osób nietolerujących laktozy i łatwo rozpoznasz je po charakterystycznym fioletowych opakowaniu i napisie „lactose free”. Smakują bardzo podobnie do ich oryginalnych odpowiedników, a niektórzy smakosze twierdzą, że są nawet smaczniejsze. W asortymencie dyskontów znajdują się już mleka sojowe, kokosowe czy ryżowe, ale to w sklepach ze zdrową żywnością znajdziesz najwięcej pełnowartościowych zamienników.

 

Gluten wydaje się nieco trudniejszy do zastąpienia, ponieważ zdarza się, że nawet w produktach na pozór bezglutenowych znajdziemy śladowe ilości tego białka. Nie musisz jednak szukać zamienników w formie 1:1, ponieważ wystarczy podmienić produkty pszeniczna na te, składające się z amarantusa, prosa, ryżu, gryki czy owsa. Szukasz mąki, makaronu, słodyczy, a może pieczywa bezpiecznego do spożywania przy nietolerancji? Kieruj się znakiem przekreślonego kłosa umieszczonego na opakowaniach.     

Jakie badania krwi wykonać?

Choć problem celiakii dotyka około 1% populacji, to nietolerancja glutenu czy laktozy dotyczy już około 25% dorosłych Polaków. Bardzo często zdarza się, że nietolerancje te są niewykryte. Mimo pojawiających się objawów pacjenci nie łączą ich z nietolerancjami żywieniowymi, a obwiniają geny, porę roku czy własną „urodę”. Jeśli wciąż nie mamy pewności, co jest powodem częstych rozstrojów żołądka, najlepiej będzie wykonać proste badanie diagnostyczne.

 

Co przebadać? W naszej ofercie znajdują się specjalne pakiety przygotowane z myślą o nietolerancjach pokarmowych, takich jak celiakia, nietolerancja glutenu, laktozy czy fruktozemia. Decydując się na taki test, mamy pewność, że zostaliśmy przebadania na najczęstsze przypadłości tego typu. Możesz je znaleźć w naszej ofercie pod nazwami e-PAKIET FRUKTOZEMIA WRODZONA – badanie genetyczne oraz e-PAKIET NIETOLERACJE POKARMOWE (gluten, laktoza, fruktoza) – badanie genetyczne.

 

Jeśli wolisz skupić się na pojedynczej nietolerancji, najlepiej będzie wybrać konkretne badanie np. Panel celiakia IgA (DGP IgA, tTG IgA) met. BLOT, Nietolerancja laktozy typu dorosłego, met. PCR, Panel mleko krowie plus gluten, IgE sp. F79 – gluten (gliadyna), czy Celiakia (DQ2.2/DQ2.5/DQ8) met. PCR. 

Wszystkie badania wraz z domowym pobraniem krwi możesz zamówić na naszej stronie

Umów wizytę