Morfologia — jakie badania wchodzą w jej skład i co oznaczają?

10 Sty 2020 10 min
uPacjenta.pl

Jeśli nie jesteś pewien, jakie badanie profilaktyczne powinieneś przeprowadzić w pierwszej kolejności, najlepiej zacząć od morfologii. Lekarze zalecają, że każdy z nas powinien wykonać to badanie przynajmniej raz do roku. Co wchodzi w jej skład i co oznaczają poszczególne parametry? Jak przygotować się do morfologii oraz o jakie badania można ją poszerzyć? Na te i inne pytania odpowiemy w poniższym artykule.

Co to jest morfologia?

Morfologia jest nazwą badania krwi, pozwalającego ocenić ogólny stan zdrowia pacjenta. Skupia się na układzie czerwonych i białych krwinek oraz płytach krwi, badając aż trzynaście parametrów. Co ważne, morfologia w swoich składowych nie zawiera pomiaru elektrolitów, a jedynie samych składowych krwi.

Największą zaletą morfologii krwi jest to, że pozwala ona wykryć wiele chorób już w ich wczesnej fazie. W przypadku białych krwinek mogą być to wszelkie zakażenia, stany zapalne, wirusy np. EBV lub CMV, niedotlenienie, niedokrwistość, choroby nerek, przerzuty nowotworowe i białaczki. Badanie poziomu czerwonych krwinek pozwoli wykryć niedobory żelaza oraz witaminy B6, niedokrwistość makrocytową lub sferocytozę. Poziom płytek krwi wskaże nowotwory, stany zapalne, zakrzepową plamicę małopłytkową, a także zakażenia wirusowe. Dzięki regularnym badaniom możemy szybko wykryć m.in cukrzycę lub choroby trzustki.

Co wchodzi w skład badania krwi?

    1. Leukocyty – czyli białe krwinki, pełnią ważną rolę w działaniu układu immunologicznego. Ich zadaniem jest ochrona organizmu przed nowotworami i różnego typu zakażeniami. Zwiększona liczba leukocytów może wskazywać na stan zapalny, uraz lub białaczkę, natomiast zbyt mała ilość na zakażenie bakteryjne, przerzut nowotworowy szpiku, czy mielofibrozę. Normy leukocytów wahają się między 4, a 10 tys/μl.

 

    1. Erytrocyty – czyli krwinki czerwone. Ich zadaniem jest przenoszenie tlenu z płuc do pozostałych narządów. Poprawna liczba erytrocytów w organizmie jest różna w zależności od wieku, płci i stanu zdrowia, ale dla dorosłego człowieka waha się między 3,5 mln a 5,4 mln/μl. Erytrocyty zawsze rozpatruje się razem z wartością hemoglobiny nigdy samodzielnie. Zbyt wysoki wynik oznacza, że możemy mieć do czynienia z marskością wątroby lub rakiem nerki. Wysoka liczba erytrocytów jest też spotykana u osób z chorobą alkoholową i nałogowych palaczy tytoniu. Obniżone erytrocyty są charakterystyczne dla anemii i chorób reumatologicznych.

 

    1. Hemoglobina – jest białkiem występującym w erytrocytach, dlatego te dwa wskaźniki zawsze rozpatruje się razem. To właśnie dzięki hemoglobinie krew otrzymuje swoją charakterystyczną, czerwoną barwę. Podwyższone stężenie najczęściej występuje u pacjentów z nadkrwistością oraz zaburzeniem gospodarki wodno-elektrolitowej. Spadek hemoglobiny można łączyć z niedokrwistością i z przemęczeniem. Norma waha się między 11,2, a 15,7 g/dl.

 

    1. Hematokryt (HCT) – pozwala określić jaki procent całej krwi stanowią krwinki czerwone. Prawidłowy wynik badania uplasuje się pomiędzy 34, a 45% u zdrowego, dorosłego człowieka. Jeśli wskaźnik jest poniżej normy, pacjent powinien powziąć dalsze badania w kierunku niedokrwistości, chorób układu pokarmowego lub… ciąży. Jeśli z kolei wynik jest zbyt wysoki, możemy mieć do czynienia z chorobami serca, płuc lub nerek.

 

    1. MCV – to średnia objętość erytrocytów (z ang. Mean Corpuscular Volume), czyli czerwonych krwinek. Jej norma mieści się pomiędzy 34, a 45 fl u dorosłego człowieka. Obniżenie tej wartości zazwyczaj wskazuje na anemię spowodowaną niedoborem żelaza, upośledzając tym samym syntezę hemoglobiny. Zwiększona objętość czerwonych krwinek jest spotykana przy niedokrwistości spowodowanej niedoborem witaminy B12 i kwasu foliowego. Z problemem tym spotykają się często osoby nieumiejętnie stosujące diety wegetariańskie i wegańskie.

 

    1. MCH i MCHC – to z kolei wskaźnik średniej masy hemoglobiny w erytrocycie oraz jej średnie stężenie. Norma to 26-32 pg w przypadku MCH i 32,2-35,5 przy MCHC.

 

    1. RDW – wskaźnik zmienności objętości krwinek czerwonych, bardzo często nazywany wskaźnikiem anizocytozy. Może być wyznaczany przy użyciu dwóch alternatywnych algorytmów, wobec czego zróżnicowanie krwinek może być wyrażone jako odchylenie standardowe – SD (wyrażane w femtolitrach – fL) lub współczynnik zmienności – CV (SD wyrażone jako odsetek MCV) rozkładu objętości RBC. Zbyt wysoki poziom RDW może wskazywać na niedobory witaminy B12, kwasu foliowego lub żelaza. Wynik poniżej normy najczęściej jest kojarzony z anemią.

 

    1. PLT – to liczba płytek krwi. Płytki krwi zwane trombocytami powstają w czerwonym szpiku kostnym i pełnią niezwykle ważną rolę w procesie krzepnięcia krwi. Lekarze zalecają je szczególnie pacjentom z zaburzeniami krzepnięcia krwi, zwłaszcza gdy pojawiają się trudno gojące się rany, siniaki, krew w stolcu lub krwawienia z nosa. Normalna ilość płytek krwi u dorosłego człowieka waha się między 150, a 400 tys/μl. Jeśli wynik badania jest zbyt niski. warto sprawdzić czy nie mamy do czynienia z anemią, białaczką, marskością wątroby, niedoborem kwasu foliowego lub witaminy B12. W przypadku podwyższonego PLT mówimy o nadpłytkowości, zwaną trombocytozą. Może ona wynikać m.in. z anemii, niedoborów żelaza, nowotworu lub różnego typu infekcji i stanów zapalnych.

 

    1. MPV – to średnia objętość płytki krwi. Jest parametrem zależnym od całkowitego wytwarzania płytek krwi przez szpik kostny. W przypadku nieefektywnego ich wytwarzania uwalniane płytki są małe, co skutkuje niskim MPV. Norma mieści się w przedziale 9,4-12,5 fl. Podwyższone MPV jest zwykle skutkiem krwotoków, zbyt obfitych miesiączek, niedoborów witamin lub białaczki szpikowej.

 

    1. PDW – wskaźnik zmienności objętości płytek krwi, analogiczny dla RDW charakteryzującego krwinki czerwone. Choć znaczenie tego badania bywa minimalizowane, jego oznaczenie może pomóc lekarzowi w diagnozie nowotworu lub niedokrwistości. Jednak interpretacja wyników krwi musi być całościowa. Normy PDW mieszczą się w 9,8, a 12,5 fl.

 

    1. PCT – inaczej zwane prokalcytoniną to substancja, której obecność we krwi wskazuje na infekcję bakteryjną. Z jej pomocą można wykryć zakażenie już we wczesnej jego fazie, nawet przed wystąpieniem pierwszych objawów. Norma PCT mieści się w granicach 0,2-0,4%. Choć wynik poniżej tej normy nie powinien nas martwić, wynik wyższy może wskazywać zakażenie, bakteryjne, a nawet sepsę.

 

  1. P-LCR – wskaźnik tzw. dużych płytek. Najczęstszym wskazaniem do wykonania tego badania jest nieprawidłowa liczba płytek krwi w pobranej próbce. Tak jak w przypadku PDW, P-LCR zawsze musi być rozpatrywane wraz z innymi badaniami. Choć jego norma mieści się w granicach 19,1-46,6%, obniżone P-LCR występuje bardzo rzadko i zwykle jest cechą naturalną dla pacjenta z takim wynikiem. Podwyższony wynik może być jednak sygnałem stanu chorobowego, jakim jest małopłytkowość immunologiczna.

O jakie badania poszerzyć zlecenie?

Odpowiedź na to pytanie rzadko jest jednoznaczna. Wszystko zależy bowiem od stanu zdrowia pacjenta i wyników przeprowadzonej morfologii. Jeśli od razu wiemy, że sama morfologia nie wystarczy lub chcemy upewniać się, czy inne ważne wskaźniki nie odstają od normy, warto przeprowadzić więcej badań przy jednym pobraniu.

 

Pacjenci jednak najczęściej decydują się dwa badania:

 

  • Płytki krwi (manualnie) – czyli ocena ilości i funkcji płytek, przydatna w rozpoznawaniu zaburzeń ich liczby. Badanie szczególnie przydatne przy diagnostycy krwawień lub stanów zakrzepowych.

 

  • Rozmaz krwi (manualnie) – to szczegółowa ocena ilości i wyglądu komórek krwi, tj. leukocytów lub erytrocytów. Mikroskopowe badanie rozmazu krwi wykonuje się w przypadku uzyskania nieprawidłowego wyniku morfologii krwi w badaniu automatycznym.

Jak przygotować się do morfologii?

Bardzo ważne jest, by do morfologii podchodzić na czczo. Zjedzony przed nią posiłek może mieć wpływ zarówno na gęstość krwi, jak i same wyniki. Najlepiej udać się na badanie rano, między 7.00, a 10.00, a ostatni posiłek zjeść poprzedniego dnia o 18.00. Interpretację wyników krwi może zaburzyć także wysiłek fizyczny dlatego, jeśli planujesz poranny jogging, lepiej zdecyduj się na niego jakiś czas po pobraniu próbki.

Choć jedzenie śniadania przed morfologią jest mocno niewskazane, zarówno lekarze, jak i pielęgniarki pobierające krew, zalecają wypicie przyjemniej pół litra wody przed badaniem. Ta rada będzie szczególnie cenna dla osób o słabo widocznych żyłach, ponieważ pod wpływem nawodnienia stają się one bardziej wypukłe i łatwiej się w nie wkłuć.

Morfologia w domu

Czy wiedziałeś, że morfologię możesz wykonać bez wychodzenia z domu? By to zrobić, zamów domowe badanie krwi wykonywane przez profesjonalistę, który przyjedzie do Twojego domu w wyznaczonym terminie i pobierze Twoją krew. Wyniki sprawdzisz bezpiecznie online i będziesz mógł wydrukować je przed wizytą u lekarza.

Rabat

Ta strona korzysta z ciasteczek. Kliknij tutaj aby dowiedzieć się więcej. Jeśli wyrażasz na to zgodę, kontynuuj przeglądanie.